Bàn về học giỏi cấp trung học phổ thông ở Việt Nam

Tiêu chí để là một học sinh giỏi ở Việt Nam phải hội tụ đủ các điều kiện sau:

Xếp loại về đạo đức: Khá hoặc Tốt.

Xếp loại về các môn học (13 môn gồm: Ngữ Văn, Toán học, Vật Lý, Hoá Học, Sinh Học, Lịch Sử, Địa Lý, Giáo dục công dân, An ninh Quốc Phòng, Thể dục, Tin học, Ngoại ngữ, Công nghệ) đạt điểm trung bình mỗi môn học từ 6,5 trở lên, riêng môn Văn hoặc Toán phải đạt điểm trung bình môn từ 8,0 trở lên và tổng điểm trung bình tất cả các môn đạt 8,0 trở lên.

Như vậy, để là một học sinh giỏi, các học sinh phải học thật chăm chỉ, học một cách khôn ngoan, biết học gạo (tức biết chọn lọc phần nào dùng đi thi để tập chung vào học) và phải có kỹ thuật ôn trước mỗi bài thi để đạt được điểm cao. Việc đạt được điểm cao, học sinh đã học rất vất vả, vì học sinh phải học cùng lúc 13 môn, cùng thi một thời điểm liên tục trong vòng một tuần.

Nhiều học sinh, để có được thành tích học sinh giỏi đã phải từ bỏ nhiều sở thích cá nhân, quên luôn những đam mê cho một vài mong muốn khác ngoài môn học. Và nhiều học sinh đã phải cố gắng học giỏi vì sự thúc ép, hãnh diện khoe tài về con cái của chính bố mẹ chúng. Nên tình trạng học sinh chịu áp lực quá tải, luôn thiếu ngủ, dễ cáu gắt và lạc lõng trong các hoạt động tập thể lại tập chung nhiều vào những học sinh giỏi.

Với những tiêu chí để đạt học sinh giỏi, chúng ta hình dung đến một bộ não chỉ dành cho việc tiếp thu những tri thức văn hoá mỗi ngày, không còn đủ thời gian để chơi cùng bạn bè, không có thời gian cho một buổi thể thao, cũng chẳng còn thời gian tha thẫn cho một chiều ngắm mây lơ lửng hay bất chợt cảm hứng vẽ một bức hoạ cho riêng mình. Nghiễm nhiên, học sinh giỏi đồng nghĩa với việc sống trong một ngôi nhà khép kín của những tri thức khuôn mẫu được gói gọn trong các môn học, trong mỗi bài thi. Vì vậy, nhiều phụ huynh kêu than, con học giỏi nhưng không biết đến cắm nổi nồi cơm, không biết giặt nổi bộ quần áo, không biết đến các con đường, những ngôi nhà xung quanh, đến họ hàng cũng không biết tên,…

Nếu phân tích kỹ về sự giỏi hiện nay, chúng ta sẽ thấy rất thừa thãi và lãng phí tài nguyên con người. Với 178 ngành nghề được giới thiệu trong cuốn “Hiểu nghề nghiệp tương lai” của Nhật Bản được dịch, chúng ta sẽ thấy rất nhiều ngành nghề cần những hiểu biết chuyên sâu về một lĩnh vực, một đam mê nào đó. Và mọi nghề nghiệp đều cao quý, đều được coi trọng và khuyến khích ngang nhau. Mỗi nghề lại có những người thành công và thất bại, đều có người nổi tiếng, làm giàu và vinh danh với nghề mà họ đã chọn.

Điều đó để thấy thêm rằng giáo dục Việt Nam đang tạo ra áp lực không đáng có cho học sinh, khi chỉ vinh danh ca ngợi những học sinh giỏi kiểu Việt Nam, khiến cho nhiều học sinh lẫn phụ huynh mãi vất vả đuổi theo những thứ phù phiếm, không thực tế. Đặc biệt, việc coi trọng nghề này hơn nghề kia đã làm cho mỗi đứa trẻ ganh đua nhau bằng điểm số để đạt được đầu vào những ngành được coi trọng hơn trong xã hội, khiến cho một thời gian dài trên các mặt báo kêu than: Thừa thầy, thiếu thợ.

Chúng ta cần điều chỉnh lại việc khen thưởng với học sinh. Cần xoá bỏ những tiêu chí về học sinh giỏi như lâu nay đang tồn tại. Chúng ta nên khen ngợi bất kỳ học sinh nào nếu có niềm đam mê trong bất cứ môn học nào hay công việc gì, chỉ cần chúng ta tôn trong giá trị các ngành nghề như nhau, tôn trọng khả năng đặc biệt của mỗi người như nhau, thì giáo dục lúc đó sẽ đúng nghĩa là môi trường để mỗi đứa trẻ tìm đến.

Và nhà trường, phải là nơi đứa trẻ được tìm ra năng lực nổi trội của bản thân mình để phát triển.

Tulip Đen.

Tác giả là thạc sỹ toán học, hiện đang giảng dạy trong một trường trung học phổ thông ở Hà Nội và là thành viên của Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s