Một vài suy nghĩ bàn về giáo dục phổ thông

Phổ thông là một tính từ mang tính chất thông thường, hợp với số đông và không quá khó (tức không chuyên sâu), mọi đối tượng đều cần biết, đều có thể thực hành.

Giáo dục phổ thông hiện nay của nước ta đang thực hiện ở 3 cấp học: Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông. Cấp tiểu học nhận học sinh từ 6 tuổi với lớp 1 và học hết lớp 5. Cấp trung học cơ sở dạy học sinh từ lớp 6 đến hết lớp 9. Cấp Trung học phổ thông dạy từ lớp 10 đến hết lớp 12.

Đối với học sinh tiểu học, trẻ được học những kiến thức cơ sở bắt buộc như nhau đảm bảo yêu cầu của Bộ về chuẩn giáo dục Tiểu học, học sinh Trung học cơ sở phải đảm bảo học các kiến thức cơ bản, có thể sử dụng hàng ngày và ra đời làm việc hay học nghề khi kết thúc hết lớp 9. Học sinh Trung học phổ thông chuẩn bị căn bản, dự bị kiến thức cho việc học Đại học, Cao đẳng hay Trung cấp nghề. Tôi muốn bàn đến ở đây chính là cấp cuối cùng của bậc giáo dục phổ thông. Đó là cấp Trung học phổ thông.

Hiện nay cấp Trung học phổ thông đang đào tạo chương trình vừa thừa vừa thiếu. Thừa ở chỗ, đây là cấp định hướng nghề nghiệp, học sinh học xong sẽ theo học Đại học để chuẩn bị sẵn sàng hoà nhập vào đội ngũ lao động tương lai, nhưng chúng lại phải học rất nhiều môn không phục vụ cho ý nghĩa dự bị đó.

Ví như, học sinh học lĩnh vực liên quan đến khoa học tự nhiên, các trường Đại học chỉ yêu cầu tuyển sinh ở 3 môn học, hay còn gọi là tổ hợp môn. Như tổ hợp các môn: Toán học, Vật Lý, Hoá học; Toán học, Hoá học, Sinh học; Toán học, Ngoại ngữ, Văn học; Văn học, Lịch sử, Địa lý; Toán học, Văn học,  Năng khiếu (Vẽ); Toán học, Văn học, Năng khiều (Múa);…

Nhưng trong chương trình học tất cả các trường lại yêu cầu mọi học sinh phải học đủ 13 môn học, trong đó, có môn không có trong bất kỳ tổ hợp môn thi Đại học nào, có môn lại không được học mà lại có trong tổ hợp môn thi như môn Vẽ, Múa, Hát,…

Nên dẫn tới tình trạng các trường học, các thầy cô giáo hay chính học sinh và phụ huynh đều tìm cách học đối phó với các môn không nằm trong tổ hợp môn chọn thi Đại học. Tạo ra hệ quả tất yếu chính là gian dối trong dạy và học thành phổ biến tại các trường. Và mọi nhân tố liên quan trong giáo dục đều hiểu rất rõ là, nếu yêu cầu học sinh học nghiêm túc tất cả 13 môn học thì sẽ không có cơ hội học chuyên sâu vào môn thi, dẫn tới khả năng đỗ Đại học là rất thấp. Như vậy, một việc hầu như ai cũng nhìn thấy lại vẫn đang diễn ra hàng năm mà chưa có hồi kết.

Hay những học sinh học yếu kém, khả năng của các em về nhiều nội dung trong chương trình chung của khung chương trình Bộ đưa ra, chúng không thể tiếp thu, nhưng các thầy cô vẫn phải nhồi nhét, o ép để chúng học cho hết cho đủ, khiến cho việc học với học sinh trở thành một nỗi kinh hoàng, nỗi sợ mỗi buổi đến trường. Mà đáng lý thay vào đó, Bộ cần cho giáo viên quyền tự do trong việc lựa chọn nội dung phù hợp cho trẻ, có thể chọn nội dung dạy và nội dung không nên dạy để tránh việc nhàm chán khi đến lớp.

Ngành giáo dục đã có nhiều thay đổi, nhưng các thay đổi chưa thật phù hợp, vẫn chưa thật sự đánh vào mức độ nhận thức và nhu cầu thực từ phía xã hội, phía học sinh. Dẫn tới hiệu quả từ những thay đổi đó đạt được rất hạn chế.

Học sinh đến trường rất cần những niềm vui trong học tập, mà để có niềm vui, trước tiên chúng phải được học những điều chúng hứng thú và thấy phù hợp với khả năng nhận thức của chúng.

Thiết nghĩ, việc học bắt buộc chỉ nên dừng lại hết cấp 2. Cấp 3 chỉ dành cho những học sinh có nhu cầu dự thi Đại học hoặc cho những người đi làm muốn học bổ trợ lại kiến thức để có thể học tiếp lên Đại học. Cấp Trung học phổ thông (cấp 3) phải là cấp dành cho những học sinh có tố chất về học các môn khoa học, các môn nghệ thuật để những đối tượng đó phục vụ cho các lĩnh vực đòi hỏi cao về trí tuệ hơn các ngành nghề khác. Và học sinh nên chỉ dừng lại học bắt buộc 4 môn học như các nước tiên tiến đã áp dụng rất hiệu quả, và đưa ra các môn học tự chọn để phục vụ nhu cầu tìm hiểu đa dạng của các em.

Muốn làm được hiệu quả, Bộ cần có những thống kê đầy đủ, chính xác về nhu cầu của xã hội trong các lĩnh vực và công bố công khai rộng rãi tới các nhà trường, các phụ huynh, học sinh và giáo viên để làm cơ sở căn cứ cho việc thay đổi nhận thức định hướng nghề nghiệp chính xác. Bộ cũng cần có những bảng nghiên cứu năng lực nổi trội của học sinh dưới dạng các trắc nghiệm khách quan để áp dụng cho học sinh cấp 2, giúp các em có thêm cơ sở định hình năng lực và hướng nghiệp của bản thân. Tránh việc sinh viên học Đại học rất tốn kém lại trở thành những người lao động phổ thông không cần đến bằng cấp Đại học. Đó là một sự lãng phí nhân lực, trí lực và kinh tế rất lớn cho gia đình và xã hội.

Một số người cho rằng chương trình phổ thông mới đang được chuẩn bị để đưa vào áp dụng là đã thay đổi, nhưng thực chất học sinh vẫn phải học 5 môn bắt buộc, đó là Toán học, Ngữ văn, Ngoại ngữ 1, Thể dục, Giáo dục an ninh Quốc phòng. Sau đó học sinh được lựa chọn tổ hợp môn chính là việc ghép các môn theo chương trình cũ lại với nhau từ 5 môn riêng biệt lâu nay. Vậy, thực chất việc thay đổi chương trình phổ thông mới chỉ giảm được 3 môn học, từ 13 môn còn lại 10 môn, và vẫn có nhiều môn về năng khiếu học sinh không được học, có nhiều môn đang được giảng dạy ở nhiều nước học sinh cũng không được học như Tâm lý, Triết học, Khoa học máy tính, Logic,…

Tulip Đen.

Tác giả là thạc sỹ toán học, hiện đang giảng dạy trong một trường trung học tại Hà Nội và là thành viên của Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s