Đề văn hay dành cho các giáo viên ngữ văn

Đề văn hay không phải là đề văn dễ, càng không phải là đề văn khó. Nhiều giáo viên cứ đọc thấy 1 câu nói có vẻ hay và độc đáo thế là lấy làm đề văn. Giáo viên đó không biết câu ấy hay với thầy nhưng rất khó với trò. Mà học trò là người đi học nên thầy cô bắt làm câu nào thì đành phải làm thôi. Gặp câu hay, phù hợp thì may; nhưng gặp câu khó, câu tối mò, dở ẹc… vẫn cứ phải cắm cúi mà viết. Câu dở thì cố giải thích sao cho thấy hay; câu khó thì dù không hiểu cũng cố phân tích có vẻ sâu sắc…Hệ quả là rất nhiều bài viết gượng ép, ngô nghê, bình khen ba vạ, tán nhăng tán cuội…Lỗi ở học sinh chỉ 1 phần, lỗi tại người thầy ra đề là chính.

Dù học chuyên văn cũng thế thôi, lớp 11 mà yêu cầu các em bàn về “đặc trưng của thơ ca và sứ mệnh nghệ thuật của thi sĩ”qua lời Xuân Diệu và làm sáng tỏ bằng bài Tràng giang của Huy Cận như đề văn có bạn đưa lên (ảnh bên dưới) là quá sức. Chưa nói đến thời gian làm bài, chỉ nói về nội dung đã thấy quá khó. Thông điệp chính của Xuân Diệu ở đây là gì? Nói vắn tắt, theo Xuân Diệu đặc trưng thơ Huy Cận (ở Lửa thiêng) là nỗi buồn; sứ mệnh nhà thơ là nói hộ nỗi buồn của thế gian. Nhưng lại yêu cầu học sinh nêu suy nghĩ về đặc trưng của thơ ca và sứ mệnh nghệ thuật của thĩ sĩ nói chung. Học sinh sẽ mắc vào câu chữ của Xuân Diệu, làm thế nào hiểu được “Cái buồn của Huy Cận là “cái thương vô hạn biến thành cái tủi vô cùng”? là “cái hận sầu dài dặc lâu bền gieo họa trong lòng bọn thi sĩ”?…

Đó là lời Xuân Diệu viết tựa cho tập thơ Huy Cận năm 1940, rất cụ thể, phù hợp với Thơ mới, nhất là với Huy Cận ở tập “Lửa thiêng” 80 năm trước. Nhưng lấy làm nhận định phổ quát cho đặc trưng của thơ ca và sứ mệnh của thi sĩ liệu có ổn không? Chẳng lẽ đặc trưng của thơ ca chỉ là nỗi buồn? Và sứ mệnh nghệ thuật của thi sĩ chỉ là do “nhẹ lòng, nhẹ dạ” mà mang giùm nỗi buồn chung cho tất cả nhân gian? Liệu có mấy học sinh lớp 11 hiểu và phản biện được ý kiến này, nhất lại là của Xuân Diệu ?

Đề văn hay phải là đề văn đúng, phù hợp với trình độ của học sinh, gợi được cảm xúc và hứng thú của người viết; đừng yêu cầu học sinh bàn những lí luận cao siêu, xa vời. Rất mong các thầy cô giáo dạy văn nên thận trọng khi ra đề. Tốt nhất là khi ra đề phải tự hỏi: mình có viết được không và sẽ viết thế nào? Nếu thấy mình cũng còn hiểu lơ mơ, còn thiếu thuyết phục; mình cũng khó làm tốt,… thì cần nghĩ lại và mạnh dạn thay đề khác.
28-02
Đề văn nêu ở đây chỉ là 1 ví dụ cho nhiều đề kiểu này.

Nhà giáo Đỗ Ngọc Thống/ Facebook

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s