Đại học Việt Nam phải tự trị và được quản trị bởi sinh viên và giảng viên trong một định chế dân chủ.

Bài nầy so sánh cách đảng đối xử với sinh viên đại học ở Việt Nam và cách các nhà giáo dục tôn trọng quyền tự trị của học sinh từ 4 tuổi đến 18 tuổi ở các trường tiểu và trung học trong các xã hội nhân bản.

Đảng đoàn trong đại học đối xử với sinh viên đại học như thế nào? Một sinh viên nói hàng chục ngàn học sinh sinh viên mỗi năm bị gây khó dễ trong việc nêu lên chính kiến (1). Nhiều trường đào tạo hệ 4 năm yêu cầu sinh viên trong vòng muộn nhất là 6 năm phải tốt nghiệp. Yêu sách về thời gian này của nhà trường làm cho việc học trở thành học khoán, học gạo, học vội vã (2). Một sinh viên trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn muốn xóa bỏ nền học chế dựa vào điểm số (3). Một cựu sinh viên trường cao đẳng báo chí Hà Nội nhận thức về giáo dục toàn diện và về coi trọng các chủ thể là học sinh nói rằng giáo dục cần có hướng đi mới – nếu mọi người chỉ coi trọng điểm số, kết quả thi và thi gì học nấy… thì nền giáo dục nước nhà sẽ mãi thụt lùi so với các nền giáo dục trong khu vực (3).

Hãy tưởng tượng một trường học nơi trẻ em và thanh thiếu niên được hưởng tất cả các quyền và trách nhiệm của công dân trong một thể chế dân chủ (4). Nơi đây, học sinh thực sự thực hành, thay vì chỉ đọc về, các nguyên tắc của tự do ngôn luận, tự do liên kết và lập hội, và tự do lựa chọn các hoạt động của riêng họ. Học sinh bỏ phiếu về các quy tắc ảnh hưởng đến họ và phục vụ trong các hội thẩm để xét xử các thành viên của trường bị cáo buộc là vi phạm các quy tắc được cộng đồng trường thiết lập. Điều gì tốt hơn đào tạo này để chuẩn bị cho học sinh trở thành các công dân tốt trong một thể chế dân chủ?

Nhiều người hoài nghi rằng một ngôi trường như vậy có thể thực thi thành công nhiệm vụ giáo dục. Có người tự hỏi liệu trẻ em và thanh thiếu niên, được trao quyền như vậy, sẽ đưa ra quyết định hợp lý, cho trường học và cho chính cá nhân họ. Tuy nhiên, nhiều trường như vậy tồn tại, và bằng tất cả các biện pháp hợp lý, các trường nầy đã chứng minh là học sinh tốt nghiệp từ các trường nầy là rất thành công. Một số trường đã tồn tại trong nhiều thập kỷ, và các trường nầy tạo dựng nhân cách của học sinh từ bốn tuổi thông qua suốt những năm của thời thiếu niên. Những trường như vậy đã đào tạo hàng ngàn học sinh tốt nghiệp, những người đã thành công trong tất cả các lĩnh vực của xã hội và cuộc sống.

Các trường dân chủ hoạt động như thế nào?
Một trường dân chủ, là một trường học mà học sinh được tin tưởng để họ chịu trách nhiệm về cuộc sống và học tập của chính họ, và họ cũng được tin tưởng là họ sẽ đóng góp cho cộng đồng trường học. Tại một ngôi trường như vậy, học sinh chọn các hoạt động của riêng họ, và liên kết với những người họ muốn. Học sinh tự do chọn lấy các tín chỉ hoặc họ có thể chọn không lấy tín chỉ nào. Hầu hết các trường như vậy chấp nhận học sinh ở nhiều độ tuổi khác nhau, thường từ bốn tuổi đến cuối tuổi thiếu niên. Cộng đồng trường không phân biệt học sinh theo độ tuổi, để học sinh có thể học hỏi từ việc tương tác với những người cao tuổi và các bạn trẻ hơn mình.

Các trường nầy hoạt động trên nguyên tắc là cần có một sự thay đổi căn bản để có được một hệ thống học tập phù hợp với một nền dân chủ thực sự và toàn diện. Hệ thống trường nầy cần phải thoát khỏi sự thống trị bởi người dạy và giáo điều. Hệ thống nầy nhận ra rằng, trong một nền dân chủ, học bằng cách ép buộc có nghĩa là truyền giáo; và chỉ học theo ý thích của chính mình lựa chọn mới đúng là giáo dục.

Các nhân viên tại một trường dân chủ có mặt để giúp đỡ, không để dạy hay chỉ đạo. Họ là những thành viên trưởng thành của cộng đồng nhà trường. Họ mang đến cho cộng đồng những kinh nghiệm, sự khôn ngoan và cam kết lâu dài với nhà trường và học sinh. Ở một số trường dân chủ, nhân viên được thuê và sa thải theo một thủ tục trong đó mỗi học sinh và nhân viên có một phiếu bầu, để những người không phục vụ cho nhu cầu của học sinh có thể bị loại trừ thông qua bỏ phiếu.

Các thành viên trong đội ngũ giảng dạy thừa nhận rằng học sinh học từ người khác khi họ chơi, khám phá, giao tiếp và làm việc cùng nhau. Cách học qua trao đổi nầy có khi còn hữu hiệu hơn là cách học từ các thầy cô. Các trường dân chủ được quản lý một cách dân chủ, thường là tại các cuộc họp trường hàng tuần, trong đó mỗi học sinh và nhân viên có một phiếu bầu. Cuộc họp của trường thường quy định tất cả các quy tắc ứng xử tại trường và đưa ra các quy trình để thực thi chúng, thường liên quan đến một bồi thẩm đoàn bao gồm các thành viên của trường ở mọi lứa tuổi. Nói tóm lại, một trường dân chủ là một môi trường được quản lý một cách dân chủ cho việc tự học, trong đó học sinh có lợi thế của một cộng đồng bạn bè và đồng nghiệp của nhiều lứa tuổi để họ có thể lựa chọn việc học và làm việc với bất cứ ai mà họ thích.

Bằng chứng cho hiệu quả giáo dục của các trường dân chủ

Các trường dân chủ không ra bài thi cho học sinh, bởi vì họ cho rằng việc học của mỗi người là việc cá nhân và có những điểm đặc thù của cá nhân đó, và chính hành động kiểm tra qua các bài thi cản trở việc tự thúc đẩy và tự định hướng. Tuy nhiên, những học sinh muốn nộp đơn vào một trường đại học, thường học và làm bài kiểm tra theo quy trình tuyển chọn của trường đại học. Các nghiên cứu tiếp theo của học sinh tốt nghiệp từ các trường dân chủ cho thấy các học sinh nầy không gặp khó khăn gì đặc biệt trong việc thi tuyển vào đại học.

Bằng chứng tốt nhất cho hiệu quả giáo dục của các trường dân chủ đến từ những lời chứng thực của các học sinh tốt nghiệp và từ các nghiên cứu có hệ thống theo dõi tiến trình của các học sinh tốt nghiệp. Kết quả nghiên cứu đánh giá các trường dân chủ cho thấy học sinh tốt nghiệp từ các trường dân chủ đã rất thành công trong giáo dục đại học. Học sinh tốt nghiệp đã làm việc thành công ở tất cả các tầng lớp có giá trị trong xã hội. Các dữ liệu cho thấy rằng các học sinh tốt nghiệp từ trường dân chủ cảm thấy họ được hưởng lợi vì ý thức trách nhiệm cá nhân, tự kiểm soát, tiếp tục nhiệt tình học tập và các giá trị dân chủ mà họ có được từ trường. Các nghiên cứu khác cho thấy sự tham gia của học sinh trong quản trị trường học có tác động tích cực cho lòng tự trọng, xữ sự cá nhân, và động lực học tập. Một nghiên cứu khác cho thấy sự suy giảm hứng thú với khoa học xảy ra thường xuyên ở các trường học thông thường không xảy ra ở các trường dân chủ.

Đề nghị

Đại học Việt Nam phải tự trị và được quản trị bởi sinh viên và giảng viên trong một định chế dân chủ.

Tiến sĩ Phạm Đình Bá- đại học Toronto, Canada

Tài liệu
1. Chuyện của sinh viên Trần Anh Quân. https://nghiepdoansinhvien.org/2019/03/27/chuyen-cua-sinh-vien-tran-anh-quan/
2. Bộ giáo dục cần mở hạn tốt nghiệp từ 4 năm trở thành 10 năm, 20 năm và vô thời hạn cho sinh viên Việt Nam. https://nghiepdoansinhvien.org/2019/03/26/bo-giao-duc-can-mo-han-tot-nghiep-tu-4-nam-tro-thanh-10-nam-20-nam-va-vo-thoi-han-cho-sinh-vien-viet-nam/
3. Ý kiến của sinh viên Việt Nam về việc xây dựng nền giáo dục không cần điểm số. https://nghiepdoansinhvien.org/2019/03/06/y-kien-cua-sinh-vien-viet-nam-ve-viec-xay-dung-nen-giao-duc-khong-can-diem-so/

1. Democratic Schools. http://alternativestoschool.com/articles/democratic-schools/

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s