Suy nghĩ về vì sao tôi đi học

Tiến sĩ Phạm Đình Bá, đại học Toronto, Canada gửi về cho Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Đầu tiên, giáo dục có thể là quan trọng trong bản chất. Một người có thể coi trọng việc biết một cái gì đó đơn giản chỉ vì lợi ích của kiến thức này. Ví dụ, một số người nghiên cứu về ngoại ngữ, ngay cả khi người ta chưa bao giờ sử dụng chúng, thực sự thỏa mãn: họ thích những âm thanh thơ mộng của tiếng Ý, kiến trúc hấp dẫn của câu tiếng Đức, vẻ đẹp của chữ viết, hoặc họ bị quyến rũ bởi ngữ pháp hoàn toàn khác của tiếng Nhật so với tiếng Anh hoặc tiếng Hà Lan. Lập luận tương tự có thể được đưa ra cho những người say mê tìm hiểu hóa học, truyện dân gian và thần thoại, hoặc những người đang háo hức học đọc và làm thơ.

Vai trò kinh tế cá nhân của giáo dục là nó có thể giúp một người tìm được việc làm, ít bị tổn thương hơn trên thị trường lao động, được thông tin tốt hơn với tư cách là người tiêu dùng, để có thể tìm hiểu thêm về các cơ hội kinh tế, v.v. . Vai trò của giáo dục này – giả định rằng giáo dục được cung cấp có chất lượng tối thiểu có thể chấp nhận được – rất quan trọng đối với mức sống của người dân, và khả năng bảo vệ bản thân và gia đình của họ khỏi nghèo đói và bần cùng.

Vai trò công cụ của giáo dục không giới hạn ở vai trò kinh tế: cũng có vai trò công cụ phi kinh tế của giáo dục. Ở cấp độ cá nhân, người ta có thể nghĩ đến việc tiếp cận thông tin bằng cách có thể đọc báo hoặc một hướng dẫn y tế, hiểu biết về các vấn đề về sức khỏe, sinh sản và tránh thai, có thể nói chuyện với người lạ bằng ngôn ngữ của họ, có thể nói làm việc với máy tính và liên lạc với mọi người trên toàn thế giới thông qua internet, v.v. Giáo dục có thể mở mang suy nghĩ của mọi người: họ có thể nhận ra rằng họ không nhất thiết phải sống cuộc sống tương tự như cha mẹ mình, nhưng cũng có thể có những lựa chọn khác.

Cách tiếp cận đầu tiên đối với các chính sách giáo dục khái niệm giáo dục là vốn nhân lực. “Lý thuyết vốn con người” coi giáo dục có liên quan đến chừng nào giáo dục tạo ra các kỹ năng và giúp thu nhận kiến thức trong vai trò đầu tư vào năng suất của con người như một yếu tố sản xuất kinh tế, nghĩa là như một công nhân. Do đó, giáo dục rất quan trọng vì nó cho phép người lao động làm việc hiệu quả hơn, nhờ đó có thể kiếm được mức lương cao hơn. Bằng cách liên quan đến các kỹ năng và kiến thức như một khoản đầu tư vào năng suất lao động của một người, các nhà kinh tế có thể ước tính lợi nhuận kinh tế cho giáo dục cho các cấp học, loại hình giáo dục khác nhau, v.v.

Mô hình “giáo dục vốn nhân lực” này chắc chắn tạo ra một điểm quan trọng, cụ thể là các kỹ năng và kiến thức, có được thông qua giáo dục, là một phần quan trọng trong khả năng tạo thu nhập của một người. Đặc biệt là trong bối cảnh những người sống trong nghèo đói nghiêm trọng, điều này rất quan trọng, vì có một số kỹ năng cơ bản hoặc có một nền giáo dục đàng hoàng có thể tạo ra tất cả sự khác biệt giữa chết đói và sống sót, và giữa chỉ sống sót và có một cuộc sống đàng hoàng.

Trong khi hầu hết các nhà kinh tế và tư vấn kinh tế có xu hướng nghĩ về giáo dục chủ yếu bằng vốn con người, thì những người và tổ chức đặc giá trị vào khung nhân quyền có xu hướng nhấn mạnh rằng giáo dục là quyền của con người cần được đảm bảo cho tất cả mọi người. Khái niệm giáo dục này đặc biệt được chứng thực bởi các tổ chức của Liên hợp quốc liên quan đến trẻ em và giáo dục, như UNESCO và UNICEF. Mô hình quyền giáo dục, ở cấp chính sách, có lẽ liên quan trực tiếp nhất đến phong trào Giáo dục cho mọi người (EFA). Trong các tuyên bố được xây dựng trong khuôn khổ EFA, cộng đồng quốc tế đã cam kết để lo cho tất cả trẻ em đủ điều kiện đi học tiểu học miễn phí vào năm 2015. Trong mô hình nầy, giáo dục chuẩn bị cho người học làm cha mẹ và tham gia chính trị, góp phần vào tăng cường sự gắn kết xã hội và hơn bất cứ điều gì, dạy cho người trẻ rằng tất cả con người – bao gồm chính họ – có các quyền căn bản.
Một mô hình khái niệm khác của giáo dục là phương pháp tiếp cận năng lực. Khả năng là các chức năng khác nhau mà một người có thể đạt được – trong đó chức năng là yếu tố cấu thành của cuộc sống, nghĩa là, đang tồn tại và đang làm việc. Ví dụ về chức năng là đang được khỏe mạnh, đang được giáo dục, đang giữ một công việc, đang là một phần của một gia đình bao bọc cho nhau, đang có tình bạn sâu sắc, v.v.
Chức năng là kết quả hoặc thành tựu, trong khi khả năng là cơ hội thực sự để đạt được các trạng thái có giá trị của đang tồn tại và đang làm việc. Phương pháp tiếp cận năng lực là một khung quy phạm rộng có thể được dùng để đánh giá hạnh phúc cá nhân và các thỏa thuận xã hội, thiết kế các chính sách và đề xuất về thay đổi xã hội. Nó được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, nổi bật nhất là về tư duy phát triển, kinh tế học phúc lợi, chính sách xã hội và triết lý chính trị. Nó có thể được sử dụng để đánh giá một số khía cạnh của người dân, như hạnh phúc, như sự bất bình đẳng, nghèo đói, hạnh phúc của một cá nhân hoặc hạnh phúc trung bình của các thành viên trong nhóm.

Giáo dục là quan trọng trong cách tiếp cận năng lực vì nhiều lý do. Có quyền truy cập vào một nền giáo dục và có kiến thức cho phép một người triển khai tận cùng khả năng của người đó có thể được coi như là một năng lực rất có giá trị. Nhưng được giáo dục tốt cũng có thể là công cụ quan trọng để mở rộng các khả năng khác.

Một xã hội tốt và công bằng mở rộng khả năng của mọi người, nhưng không nên đẩy họ vào chức năng cụ thể. Cả nam giới và nữ giới đều có khả năng nắm giữ công việc, nhưng họ có thể tự đưa ra quyết định về việc có nên giữ việc hay không. Tuy nhiên, đối với trẻ em, tình hình là khác nhau, vì chúng không thể đưa ra quyết định tốt liên quan đến hạnh phúc và sự phát triển cá nhân của chúng. Do đó, giáo dục bắt buộc cho trẻ em có ý nghĩa hoàn hảo từ góc độ của mô hình năng lực – giả định rằng giáo dục có chất lượng cao và nhằm mục đích phát triển toàn diện con người, thay vì kìm hãm trẻ em trong một giáo điều không tưởng.

Tài liệu: Ingrid Robeyns. Three models of education Rights, capabilities and human capital. Department of Political Science, University of Amsterdam, Amsterdam, The Netherlands

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s