Chỉ có dạy học khai phóng mới đạt thành tựu tốt đẹp

Nhà giáo Đặng Đăng Phước gửi đến Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Mấy hôm nay theo dõi tin tức giáo dục được biết hiện đang diễn ra hội nghị do Bộ Giáo dục & Đào Tạo chủ trì để thẩm định bộ sách Tiếng Việt do giáo sư Hồ Ngọc Đại chủ biên, có nhiều ý kiến trái chiều…. Đáng chú ý là ý kiến phản biện của giáo sư Trần Đình Sử về tính khoa học của bộ sách làm cho giáo sư Hồ Ngọc Đại không giữ được bình tĩnh, có những lời lẽ hết sức khiếm nhã! Riêng quan điểm của tôi, trong khi thế giới ứng dụng khoa học 5.0 mà Việt Nam vẫn loay hoay nghiên cứu dạy đọc thông, viết thạo thì biết bao giờ đuổi kịp họ? Tại sao ngành Giáo dục & đào tạo không nghiên cứu lựa chọn các nội dung khoa học phù hơp với người học nhằm tạo cảm hứng sáng tạo cho các cháu? Muốn làm được điều đó cần xây dựng triết lý giáo dục một cách khoa học làm nền tảng, trong đó giáo dục khai phóng là yếu tố hàng đầu nhằm giải phóng tư tưởng cho con người là việc làm mang tính chiến lược lâu dài mà kinh nghiệm thành công của các nước là nguồn cảm hứng cho Việt Nam.

Thiết nghĩ, lối dạy học của các nhà sư phạm Việt Nam cả một quá trình dài truyền thụ kiến thức một chiều, lâu dần nó hình thành trong não bộ của người học:”Thầy luôn đúng, lời thầy là khuôn vàng thước ngọc” – Với lối truyền thụ này, học trò luôn bị cái bóng của ông thầy bao phủ đến nổi các em làm gì, nói gì cũng sợ trái ý thầy (!) nay đã lỗi thời.

Điều nói trên nếu bị lặp đi lặp lại lâu dần sẽ làm thui chột tư duy độc lập của người học. Có thể minh chứng cho luận điểm này đó là học sinh, sinh viên học ở quốc nội rất hiếm làm được một đề tài nghiên cứu nào bức phá khỏi tầm ảnh hưởng của ông thầy.

Có thể nói, dù ông thầy có tài giỏi đến mấy cũng có khi sai lầm, đó là điều chắc chắn! Chẳng lẽ trong suốt quá trình làm việc, không có khi nào não bộ con người bị mất tập trung trong một khoảng thời gian nhỏ nhất ư? Sai lầm tại chính thời khắc đó! Và lời xin lỗi học sinh cũng là cách tạo niềm tin cho các em. Về lời xin lỗi học sinh, tôi biết có nhiều thầy cô không vượt qua được cái tôi của mình nên cố tình lấp liếm, đó là thái độ ứng xử không đàng hoàng, thật đáng hỗ thẹn!

Về sự mạnh dạn tương tác của người học trong giờ giảng, người viết bài này đã từng quan sát, chứng kiến nhiều thế hệ sinh viên tham gia học tập để được đào tạo nghề sư phạm mầm non, khi tiếp cận môn học mới mẽ là môn âm nhạc. Trong khi giáo viên cố gắng biến những khái niệm trừu tượng của môn học thành hình tượng trực quan rồi yêu cầu người học mô tả lại hiện tượng vừa quan sát được … Một việc tưởng dễ dàng nhưng các em vẫn rụt rè, sợ sai bị thầy quở trách, bạn cười chê …. Cũng có khi giáo viên liên hệ các bộ môn như Toán, Vật lý, Sinh học vào bài giảng để sinh viên so sánh, liên hệ… tuy nhiên có rất ít sinh viên còn nhớ kiến thức phổ thông, điều này cho thấy một lượng kiến thức cơ bản đã không được các em chú trọng khắc sâu?

Kiến thức khoa học bao la muôn trùng, khả năng tiếp thu của con người là hữu hạn. Không thể “dạy cá leo cây, dạy khỉ bơi lội” vì thế cần phân khúc kiến thức cho từng đối tượng, phải thừa nhận các nước áp dụng triết lý giáo dục khai phóng họ làm rất tốt điều này làm cho không một học sinh nào bị áp lực việc học nên “mỗi ngày đến lớp là một niềm vui”. Ở Việt Nam thì thế nào? Nền giáo dục Việt Nam chú trọng tính hàn lâm và bắt buộc áp dụng cho tất cả các học sinh, vì thế, có nhiều cháu học toán hoặc văn kém bị thầy cô mắng đến nổi ám ảnh, lo sợ trốn học, bỏ học …. Ừ thì học sinh A có thể học kém toán lượng giác, vi phân, tích phân …. nhưng thử hỏi mấy ai ra đời mà áp dụng các loại toán nói trên hay chỉ dùng 4 phép tính và các bài toán về chu vi, diện tích, thể tích các hình? Trò A tuy học kém toán nhưng làm thủ công khéo tay, chơi đàn guitar giỏi, tổ chức sinh hoạt tập thể tạo được sức hút …. tại sao chúng ta không tạo điều kiện cho trò A phát triển năng lực cá nhân mà bắt em ấy phải học các loại toán khó đến nổi bị ám ảnh, lo sợ khi đến lớp?

Có một nguyên tắc cần phải quán triệt thống nhất với sinh viên, học sinh đó là chỉ tin vào kiến thức khoa học chứ không tin người thầy dạy học. Thực tế như đã nói ở đầu bài, ông thầy cũng có lúc sai nên tôi thường tạo tình huống sai để thử sinh viên, em nào phát hiện hoặc phản biện sẽ được đánh giá cao! Tôi thường dùng giọng hài hước: “Các em nên tin kiến thức khoa học chứ không nên tin thầy, kể cả chúng ta cần phải nghi ngờ cả sách giáo khoa lẫn tài liệu học tập”

Dạy học và đánh giá là hai việc làm song song, việc đánh giá khách quan, khoa học, vừa sức mà phân loại chính xác trình độ thí sinh đó là tiêu chí hàng đầu nhằm tạo động cơ tốt cho người học. Đặc biệt chú ý tính dân chủ trong đánh giá đó là sự chấp nhận giải quyết khiếu nại(nếu có) một cách minh bạch, công tâm để làm thỏa mãn những thắc mắc của họ làm cho việc dạy học cởi mở, tạo sự thân thiện trong cả quá trình học tập của người học

Thay lời kết cho bài viết này, cần nhấn mạnh một lần nữa đó là muốn Việt Nam phát triển không thể mãi để học sinh bị cái bóng quá lớn của thầy che phủ mà cần áp dụng triết lý dạy học khai phóng, tạo ra khoảng ánh sáng cần thiết từ bầu trời nhằm khuyến khích các em bay bỗng với những sáng tạo do khoảng sáng bầu trời đem lại, đó mới đích thực là giá trị của nghề dạy học!
05/01/2020
Đặng Phước.

22 Comments

  1. Nền giáo dục của cộng sản là nhồi sọ nên cái vòng kim cô ấy cùm vào đầu các em từ khi còn là những đứa trẻ mầm non cho đến lúc xuống lỗ .Thế kỉ 21 mà vẫn học tập làm theo cái ông sinh từ thế kỉ 19 thì thử hỏi làm sao mà khá lên được …hỡi ôi ! záo zục !

    Số lượt thích

  2. Hàn quốc phồn thịnh như ngày hôm nay cũng nhờ bê về nền giáo dục nhật bản họ chỉ chính lý 1 chút cho phù hợp với con người hàn quốc.Còn Việt Nam mấy ông giáo sư tranh luận cái vá rồi cũng trả giải quyết được gì.Khi thượng tầng chính trị toàn thằng học bổ túc chạy trức chạy quyền

    Số lượt thích

    1. Trần Thêm
      Đúng như vậy! Khi người Hàn làm điều đó họ không nghĩ rằng họ nhỏ bé trước người Nhật cho đến bây giờ 2 nước này về công nghệ điên tử và ô tô ngang ngữa nhau, thậm chí công nghệ làm phim Hàn Quốc còn vượt lên trén Nhật Bản

      Số lượt thích

  3. Đặng Phước Khổ lỗi khi lập quốc Việt Nam cộng sản này nấy bần cố nông làm chủ đạo cướp chính quyền giờ đất nước mới ra thế này.Muốn cải tổ được nền giáo dục e phải cải tổ được thế chế này mới mong có ngày tươi sáng

    Số lượt thích

  4. Đề nghị Thầy Đặng Phước giải thích rõ ràng nghĩa của 2 từ KHAI PHÓNG nhé! nếu không các nhà giáo dục của ta họ lại hiểu theo cách khác, họ nghĩ khai là tè khai, phóng là phóng lựu đạn ,.,???

    Số lượt thích

  5. Bác Ngọc Đụ già rồi lú lẫn, tiếng Việt là dạy các em cách đánh vần, phát âm, viết chữ, hiểu nghĩa các từ, câu,…chứ không phải môn khoa học tự nhiên. Thầy cô có thể áp dụng phương pháp giáo dục khoa học như dụng cụ hỗ trợ giảng dạy là cho sinh động hơn bài giảng. Chứ ko phải hiểu dạy tiếng Việt là dạy môn khoa học. Giáo sư tiến sĩ Liên Bang Nga chỉ là vậy, tầm nhìn còn hạn chế lắm.

    Số lượt thích

  6. Dạy học khai phóng đang tồn tại ở các nước phát triển hàng đầu hành tinh, và nó là một cống hiến lớn, một thành tựu lớn của khoa học giáo dục dưới chính thể VNCH đống góp cho Việt Nam đáng kế thừa và ca ngợi

    Số lượt thích

  7. Đúng vậy. Có khai phóng, mới có tự do tư tưởng, tư duy độc lập tư duy khác biệt, vượt qua giới hạn kiến thức của tầng thấp, phát kiến kiến thức của tầng cao hơn tiến gần đến chân lý tiến bộ hơn tránh được sự bảo thủ lạc hậu kiểu dùi sừng bò tư duy tắc tị phản khoa học.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s