Những vấn đề then chốt về đạo đức của con người trong xã hội.

I/Đặt vấn đề

Một cộng đồng xã hội,  một dân tộc,  một quốc gia hay nói rộng hơn là cộng đồng các quốc gia dân tộc trên thế giới muốn phát triển bền vững cần xây dựng những quy tắc ứng xử được đa số cộng đồng xã hội chấp nhận mà ta có thể tạm gọi đó là sự chuẩn mực về hành vi, thái độ, ngôn ngữ… Tuy nhiên, vượt trên tất cả đó là tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước, yêu thương con người… đó chính là ĐẠO ĐỨC.

Hình minh họa (Sưu tầm)

II/ Những khái niệm tiền đề

 1/Theo truyền thống Việt đạo: Người có đạo đức là người trọng danh dự, biết kính trên nhường dưới, có lòng yêu thương con người, không làm điều gì mà mình không mong muốn đối với người khác

2/Theo nhà nước pháp quyền:  Người có đạo đức là người chấp hành đúng đắn những quy tắc ứng xử của xã hội theo quy định Pháp luật của nhà cầm quyền.

3/ Sự giao thoa và tiệm cận của hai khái niệm

3.1/ Tính giao thoa:

 Nếu nhà cầm quyền không do dân bầu cử một cách tự do dân chủ thì những qui tắc ứng xử xã hội thiên vị cho một giai cấp, tuy nhiên để cai trị dân, khi giới cầm quyền soạn thảo các qui tắc vẫn có một số điểm tương đồng với quy tắc truyền thống của dân tộc, ta gọi đó là “sự giao thoa”

3.2/ Tính tiệm cận:

Nếu  nhà cầm quyền do dân bầu cử một cách tự do, dân chủ, công bằng … đích thị là “của dân, do dân, vì dân” thì giới cầm quyền toàn tâm phục vụ dân, họ sẽ soạn thảo các quy tắc ứng xử có nhiều điểm tương đồng với quy tắc ứng xử mang giá trị truyền thống của dân tộc, ta gọi đó là “sự tiệm cận”

III/ Những điểm then chốt trong vấn đề đạo đức

Xét về đạo đức của một con người, có nhiều đức tính mà các nhà tâm lý học, đạo đức học đã chỉ ra, tuy nhiên theo cá nhân người viết bài này, con người trong xã hội chỉ cần có những đức tính sau đây chắc chắn nền tảng xã hội đó sẽ tốt đẹp. Cụ thể những đức tính đó là:

1/ Tính trung thực

1.1/ Trung thực là gì?

         Trước hết cần hiểu rõ  định nghĩa “Trung thực là thành thực với người và cả với chính mình, luôn tuân thủ chuẩn mực đạo đức chân thật trong từng lời nói và hành động”.  Đây  là một trong những phẩm chất quan trọng nhất tạo nên giá trị của một con người chân chính.

1.2/ Giá trị của đức tính trung thực

Người trung thực luôn tạo niềm tin cho người thân, bạn bè rộng hơn là cộng đồng xã hội. Đức trung thực là nền tảng xây dựng công dân công tâm dù họ hoạt động ở lĩnh vực nào. Có công dân công tâm sẽ tạo được xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Abraham Lincoln – Tổng thống thứ 16 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1861 – 1865) đã gởi bức thư sau cho thầy giáo của con mình: “Kính thưa thầy! Con tôi sẽ phải học tất cả những điều này, rằng không phải tất cả mọi người đều công bằng, tất cả mọi người đều chân thật. Nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu biết cứ mỗi một kẻ vô lại ta gặp trên đường phố thì ở đâu đó sẽ có những con người chính trực; cứ mỗi một chính trị gia ích kỷ, ta sẽ có một nhà lãnh đạo tận tâm. Bài học này sẽ mất nhiều thời gian, tôi biết, nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu biết rằng một đồng đôla kiếm được do công sức lao động của mình bỏ ra còn quý giá hơn nhiều so với 5 đôla nhặt được trên hè phố…” Vâng, “một đôla kiếm được do công sức lao động của mình bỏ ra còn quý giá hơn nhiều so với 5 đôla nhặt được trên hè phố” đó chính là giá trị của đức tính trung thực mà Ngài Tổng thống vĩ đại Abraham Lincoln muốn nhấn mạnh!

Năm 2013, cá nhân tôi tham gia cuộc thi giảng viên giỏi, có tình huống thế này:

“Trong một giờ giảng, một sinh viên hỏi giảng viên một vấn đề trong nội dung bài giảng nhưng giảng viên không trả lời được ngay, giải quyết tình huống đó như thế nào?”

Tôi đưa ra câu trả lời: “Hỏi các sinh viên xem ai giải quyết được câu hỏi nói trên, nếu không ai trả lời hoặc trả lời chưa thỏa đáng thì giảng viên xin lỗi và khất lại giờ sau sẽ trả lời”. Nào ngờ tôi bị đánh rớt phần thi này trong khi tôi thực hành giảng bài và thi kiến thức đạt điểm cao, chung cuộc người ta xếp loại “không đạt”. Mặc dù  kết quả đối với cá nhân tôi là không tốt nhưng tôi vẫn vui vẻ chấp nhận kết quả đó bởi vì việc giải quyết đúng theo tính cách vốn có của mình. Đáp án mà Hội đồng giám khảo đưa ra là: “Sau khi đề nghị sinh viên giải quyết câu hỏi nếu không được, giảng viên giao nhiệm vụ cho cả lớp về nhà nghiên cứu câu trả lời để giờ sau cùng giải quyết”. Như vậy là cố tình lấp liếm việc tại thời điểm bấy giờ giảng viên không giải quyết được câu hỏi. Giải quyết như vậy, theo tôi là thiếu trung thực!

1.2.1/ Trung thực là cái gốc của lòng dũng cảm:

Người có đức tính trung thực chắc chắn có lòng dũng cảm và đủ tự tin để nói lên sự thật!

Sách “Cổ học Tinh hoa” có câu chuyện điển tích nổi tiếng. Vào thời Xuân Thu, sau khi tướng quốc nước Tề  tên Thôi Trữ giết vua Tề là Trang Công để thâu tóm quyền lực, bèn gọi quan Thái sử Bá đến ra lệnh: “Ông phải viết rằng Tiên Vương chết vì bị bệnh nặng.
Thái sử Bá nói: Lịch sử không thể ghi chép hồ đồ. Viết theo sự thật là bổn phận của Thái sử.  Nói đoạn, ông chép: “ Vào tháng 5 mùa hạ, Thôi Trữ giết vua”.

Thôi Trữ cầm lên đọc nổi giận chém đầu lập tức. Lần lượt các em trai của Thái sử Bá là Thái sử Trọng, Thái sử Thúc  được vào thay thế đều chép như anh trai mình và đều bị Thôi Trữ chém đầu. Thái sử Quý, em út của ba Thái sử trên vào thay, vẫn viết: “ Vào tháng 5 mùa hạ, Thôi Trữ giết vua”.

Viết xong ông nói với Thôi Trữ: “Ông càng giết người thì càng chứng tỏ sự tàn bạo. Nếu tôi không viết thì người khác sẽ viết và thiên hạ cũng biết. Ông có thể giết chết Thái sử nhưng không thể giết chết được sự thật”. Thôi Trữ nghe xong lắc đầu, thở dài, không dám giết tiếp. (Theo “Cổ học tinh hoa” – Nguyễn Văn Ngọc – Trần Lê Nhân)

Riêng cá nhân tôi, cũng bởi tôn trọng sự thật nên tôi dám lên tiếng phản ánh thực trạng xã hội trong nhiều tình huống khác nhau, xin  đơn cử một ví dụ.  Năm 1978, khi tôi đang học lớp 8, trong lớp tôi có nhiều bạn phàn nàn về phương pháp dạy học chưa tốt của giáo viên dạy môn toán nhưng không ai dám có ý kiến. Tôi hỏi các bạn nếu muốn thay đổi cần phải lên tiếng, tôi khảo sát có nhiều bạn đồng ý thì tôi sẽ làm đơn. Quả nhiên khi tôi làm đơn gửi hiệu trưởng, hầu hết cả lớp đồng ký tên, duy nhất chỉ có lớp trưởng không ký. Đơn nộp lên ông Hiệu trưởng, đáng lẽ ông đáp ứng nguyện vọng của học sinh thì ngược lại, ông chụp mũ tôi là chủ mưu, sau đó tôi bị phạt lao động một tuần và bị hạ bậc hạnh kiểm bởi nhà trường cho rằng hành vi đó là “vi phạm đạo đức học sinh”(?)  Nhưng tôi vẫn không hề sợ hãi, nhụt chí…. Đến năm 1983, tôi đã tố cáo ông Tiểu đoàn trưởng D37, E509, F384 cấu kết với nhân viên khí tài bán trộm xăng dầu của đơn vị, lần này thì cơ quan an ninh quân đội đã điều tra xác minh, kỷ luật ông Đại úy Tiểu đoàn trưởng rồi đổi ông đi đơn vị khác. Những việc làm nói trên tôi chỉ xem đó là trách nhiệm của mình  đối với xã hội.

Rõ ràng, nếu con người có đức tính trung thực sẽ có đủ dũng khí để dám nói lên sự thật và bảo vệ sự thật.

1.2.2/ Trung thực là cái gốc của uy tín – danh dự

Người có đức tính trung thực sẽ tạo niềm tin cho gia đình, bạn bè và cộng đồng xã hội mà người ta gọi đó là “uy tín” hay chữ “tín”, trong kinh doanh gọi là “thương hiệu”

Một lời nói ra dù giống nhau về nội dung nhưng tùy vào uy tín cá nhân người nói sẽ có sự khác biệt về mức độ tin cậy của cộng đồng xã hội. Một sản phẩm làm ra (mặc dù trên nhãn hiệu bố cáo thành phần, chất lượng giống nhau)  nhưng đối với sản phẩm của cơ sở này được ưa chuộng hơn cơ sở khác đó chính là uy tín thương hiệu. Có câu chuyện kể về Nhạc Chính Tử  thời Xuân Thu bên Tàu nói về chữ “tín” rất thú vị!

Nước Lỗ có một cái đỉnh rất quý. Nước Tề bắt phải đem dâng. Vua Lỗ tiếc lắm, cho làm một cái đỉnh giả đưa sang. Vua Tề bảo: “Phải có Nhạc Chính Tử đem đỉnh sang nói, thì ta mới tin”. Vua Lỗ cho gọi Nhạc Chính Tử đến, bảo mang đỉnh đi giao nộp. Nhạc Tử Chính hỏi: “Sao không đưa đỉnh thật?” Vua Lỗ nói: “Ta quý cái đỉnh ấy lắm” . Nhạc Tử Chính thưa: “Nhà vua quý cái đỉnh ấy thế nào thì tôi quý cái đức ‘Tín’ của tôi như thế”. Sau đó Vua Lỗ phải đưa đỉnh thật Nhạc Chính Tử mới chịu đi. (Theo “Cổ học tinh hoa” – Nguyễn Văn Ngọc – Trần Lê Nhân)

Chữ “Tín” không những chỉ là uy tín cá nhân mà còn được xây dựng trong thương hiệu của các sản phẩm do con người làm ra. Cùng một sản phẩm nhưng của hãng sản xuất này có giá cao hơn sản phẩm của công ty khác chính là chất lượng khẳng định trong sản phẩm đó được người tiêu dùng đánh giá sau một quá trình sử dụng. Một sản phẩm được sản xuất bằng cả cái tâm của người thợ được tích hợp những tinh hoa để tạo sự tiện ích tối ưu cho người sử dụng đó là sự thành tâm đối với con người khác biệt với những sản phẩm cùng loại được sản xuất cẩu thả nhưng bố cáo chất lượng tốt nhằm lừa dối người tiêu dùng. Hiện nay các quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Hà Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc … còn tiến tới việc xây dựng thương hiệu quốc gia trong các sản phẩm xuất khẩu ra thị trường thế giới đó là một minh chứng hùng hồn về việc xây dựng chữ “Tín” trong sản xuất kinh doanh.

Người có uy tín tức là người biết trọng danh dự. Câu chuyện kể về Nhạc Chính Tử  thời Xuân Thu  khước từ đem đĩnh giả của nước Lỗ đi giao nộp cho nước Tề đó là vì ông ta trọng danh dự của mình. Các công ty xe hơi Toyota, Honda, công ty điện tử Samsung …thu hồi sản phẩm bị lỗi của họ rồi bồi thường cho khách hàng đó là vì họ tự trọng danh dự của công ty họ trong kinh doanh sản xuất….

2/Tình yêu thương

2.1/Tình yêu thương là gì?

Tình yêu thương là phẩm chất tình cảm thiêng liêng của con người được biểu hiện bằng  sự thương yêu, cảm thông, chia sẻ, bao dung độ lượng giữa con người với con người. Tình yêu thương cũng được thể hiện đối với những động vật cùng tồn tại trên trái đất.

Tình yêu thương được thực hành cụ thể bằng hành động giúp đỡ của một cá nhân, tổ chức, cộng đồng đối với một cá nhân, tổ chức, cộng đồng khác khi có tình huống cụ thể.

2.2/ Các biểu hiện của tình yêu thương

2.1.1/ Tình yêu thương gia đình     

Tình yêu thương gia đình là tình cảm ruột thịt thiêng liêng mà các thành viên trong gia đình dành trọn cho nhau bằng sự quan tâm chia sẻ niềm vui, nỗi buồn và sự chăm sóc lẫn nhau trong hầu hết cuộc đời của mỗi người. Một gia đình hạnh phúc thực sự khi có ông bà cha mẹ mẫu mực, yêu thương chăm sóc dạy dỗ con cháu tận tâm để chúng trở thành những công dân tốt cho xã hội. Các con cháu luôn hiếu kính ông bà cha mẹ hết lòng đồng thời khéo léo tìm mọi cách bày tỏ những quan điểm của mình khi thấy cha mẹ, ông bà có những hành vi chưa chuẩn mực. Truyền thống yêu thương  gia đình được xây dựng từ đời này sang đời khác, vì thế tính mẫu mực của thế hệ trước chính là tấm gương cho thế hệ sau như giọt nước mưa từ mái nhà rơi xuống đất, giọt sau nối tiếp giọt trước vậy! Tình yêu thương gia đình cũng đồng nghĩa với sự nhường nhịn, sẻ chia và đặc biệt là sự hy sinh của những người ruột thịt cho nhau.

2.1.2/ Tình yêu quê hương, tổ quốc

Mỗi con người trong chúng ta, khi được sinh ra, ai cũng có một quê hương, tổ quốc. Chính nền văn hóa, giáo dục và những trải nghiệm của con người trong quá trình trưởng thành đã hun đúc tình yêu quê hương, tổ quốc! Tình yêu quê hương của con người là cơ sở nền tảng xây dựng tình yêu tổ quốc ở mức độ cao nhất đó là việc yêu quý từng tấc đất của tổ tiên để lại, yêu quý hết thảy những con người mặc dù khác màu da, dân tộc cùng chung sống trên lãnh thổ từ đó có ý chí quyết tâm bảo vệ tính toàn vẹn vốn có của quốc gia, dân tộc đồng thời làm cho quốc gia dân tộc ngày càng tốt đẹp, văn minh, phồn thịnh!

2.1.3/ Tình yêu thương đồng bào, nhân loại

Đồng bào là những người sinh ra cùng một quốc gia. Quốc gia có văn minh giàu đẹp hay không  cũng chính nhờ từng công dân của quốc gia đó. Trong quá trình làm ăn sinh sống đóng góp cho cho quốc gia, lúc này lúc khác hoặc nơi này nơi khác chúng ta bắt gặp có những người kém may mắn trong cuộc sống như là bị tai nạn, thiên tai, địch họa, bị tật bệnh không có khả năng lao động … vì thế trong những tình huống khác nhau họ chịu đau khổ, thiệt thòi. Nếu chúng ta gặp những  hoàn cảnh như vậy mà không quan tâm giúp đỡ học thì đồng nghĩa với con người chúng ta quá thờ ơ, vô tâm, vô cảm. Chúng ta  hãy tự đặt trường hợp mình lâm vào hoàn cảnh đó mà thiếu sự giúp đỡ của cộng đồng xã hội thì thử hỏi chúng ta sẽ xoay xở ra sao? Vậy nên quan tâm giúp đỡ những con người cùng sống trên lãnh thổ đó chính là tình thương, trách nhiệm và bổn phận làm người!

Phát huy tình yêu thương đồng bào, con người có tình thương đồng loại đó là tình thương yêu đối với con người cùng chung sống trên trái đất màu xanh.

Có tình yêu nhân loại thì con người ở các quốc gia khác nhau luôn chung sống hòa bình và quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong những tình huống cần sự trợ giúp. Chúng ta có thể thấy nhiều người ở các quốc gia khác nhau có những dự án giúp đỡ những con người bất hạnh tại các quốc gia lạc hậu nhằm góp phần xóa bỏ tình trạng nghèo đói, bệnh tật, thiên tai và hơn thế nữa làm cho nhân loại xích lại gần nhau hơn.

3/ Trách nhiệm

3.1/ Trách nhiệm là gì?  “Trách nhiệm là điều mà cá nhân hay tổ chức phải làm, phải gánh vác hoặc phải nhận lấy về mình, tức là sự ràng buộc đối với lời nói, hành vi của cá nhân hay tổ chức  bảo đảm đúng đắn, nếu sai trái thì phải chịu phần hậu quả”

3.2/ Các biểu hiện của trách nhiệm

3.2.1/ Trách nhiệm với bản thân

Trách nhiệm đối với bản thân được biểu hiện đó là việc từng cá nhân của con người phải biết tự chăm sóc, bảo vệ sức khỏe đồng thời tích cực học tập để tương lai biết lao động tạo ra sản phẩm cho xã hội, tìm kiếm thu nhập để sinh sống và phát triển mà không phải lệ thuộc hay làm phiền đến người khác

3.2.2/Trách nhiệm với gia đình

Ngoài tình thương, các thành viên trong gia đình phải có trách nhiệm với nhau. Cha mẹ  phải có trách nhiệm nuôi dạy con cái nên người. Khi cha mẹ về già, con cái phải có trách nhiệm chăm sóc cha mẹ lúc ốm đau, đó là sự thể hiện truyền thống đạo hiếu ngàn đời của dân tộc Việt Nam. Người có trách nhiệm gia đình ngoài việc lo chu toàn cho gia đình còn phải biết yêu cầu người khác hợp tác, cùng chung trách nhiệm.

3.2.3/ Trách nhiệm với cộng đồng xã hội

Bản thân cá nhân sống trong một cộng đồng xã hội cần thể hiện tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, cụ thể:

Có trách nhiệm giáo dục, sửa lỗi cho các thiếu nhi khi bắt gặp chúng có ngôn ngữ và hành vi xấu

Bảo vệ môi trường sống, không chặt phá cây xanh, săn bắt chim thú hoặc xả rác thải bừa bãi gây ô nhiễm ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Kiên quyết phản đối những cá nhân có các hành vi nói trên.

Tham gia các hoạt động cồng đồng hữu ích để cùng nhau chia sẻ trách nhiệm đồng thời xây dựng tinh thần đoàn kết trong cộng đồng

3.2.4/ Trách nhiệm với tổ quốc, dân tộc

Là một công dân phải có trách nhiệm với tổ quốc, dân tộc. Trách nhiệm với tổ quốc, dân tộc  được thể hiện bằng  ý chí quyết tâm gìn giữ và bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, bảo vệ các di sản văn hóa mà tổ tiên để lại đồng thời bảo vệ danh dự tổ quốc, dân tộc bằng mọi giá dù phải chấp nhận hy sinh cả tính mạng của bản thân.

4/Bảo vệ danh dự

Bảo vệ danh dự là bảo vệ những phẩm giá của cá nhân, gia đình, dòng họ, quốc gia… đồng thời yêu cầu tất cả các cá nhân, tổ chức xã hội, cộng đồng quốc tế tôn trọng danh dự của các cá nhân, tổ chức như đã nói trên

4.1/ Bảo vệ danh dự cá nhân

Bảo vệ danh dự cá nhân là việc yêu cầu  xã hội tôn trọng về phẩm giá con người, được thừa nhận như một quyền nhân thân được Hiến pháp, Pháp luật bảo hộ, không ai được xâm phạm. Người có danh dự tức là có lòng tự trọng. Lòng tự trọng được thể hiện:

Luôn mẫu mực trong mọi hành vi, cử chỉ, lời nói ở tất cả các tình huống giao tiếp. Cụ thể trong khi giao tiếp với cộng đồng xã hội ở các tình huống khác nhau cần phải thận trọng trong từng lời nói hoặc hành động sao cho không ảnh hưởng đến người khác.

Nếu thấy có người xúc phạm danh dự cá nhân, dòng họ… thì ta phải kiên quyết bảo vệ  để bảo toàn danh dự!

4.2/ Bảo vệ danh dự dòng họ, quốc gia

Danh dự dòng họ được xây dựng theo thời gian. Một dòng họ có phương cách giáo dục tốt, làm nền tảng truyền thống tốt đẹp xây dựng nên giá trị văn hóa của dòng họ đó. Vì thế, từng cá nhân của dòng họ phải biết gìn giữ bảo vệ phẩm giá của dòng họ mình.

Tương tự như thế, suy rộng ra là công dân một nước phải gìn giữ bảo vệ danh dự tổ quốc. Công dân một nước có việc ra nước ngoài vi phạm đạo đức, luật lệ xứ người bị truy tố thì ngoài việc cá nhân bị mất danh dự, còn làm ảnh hưởng đến danh dự tổ quốc, người ta gọi là “làm nhục quốc thế”

IV/Kết luận

Qua tiểu luận này, tôi muốn khẳng định vấn đề rèn luyện đạo đức của từng cá nhân theo các điểm chủ chốt nêu trên để làm cơ sở xây dựng xã hội tốt đẹp hiện nay là hết sức quan trọng.

Muốn làm được điều này, ở trong môi trường giáo dục, hơn ai hết các nhà hoạch định chiến lược giáo dục cần phải tăng cường nội dung, thời lượng trong sách giáo khoa dùng để giáo dục đạo đức cho học sinh. Các nhà giáo sử dụng các hình thức, phương pháp linh hoạt khác nhau để truyền thụ một cách hiệu quả nhất.

Trong gia đình, cha mẹ quan tâm uốn nắn, rèn luyện đạo đức cho con cái từng lời nói, thái độ, cử chỉ, hành động cho hợp chuẩn mực đạo đức kết hợp giữa truyền thống và xu thế thời đại. Trong cộng đồng xã hội, người lớn biết quan tâm dạy dỗ trẻ em và xác định việc đó là trách nhiệm xã hội!

Một điều hết sức quan trọng đó là dù cha mẹ, người lớn có dạy trẻ ngàn điều tốt đẹp nhưng hành vi đi ngược lại với lời nói, chắc chắn gây hoang mang, mất phương hướng nơi trẻ, lâu dần trẻ bị mất niềm tin sẽ dẫn đến nghi ngờ, bản năng hoang dã vốn có sẽ trỗi dậy và chắc chắn sự giáo dục đạo đức bị thất bại. Vì thế làm gương cho trẻ em là cách giáo dục tốt nhất.

Xin trân trọng cảm ơn Viện Globethics.net và TS Anh Tho Andres đã thiết kế “chương trình học bỗng đào tạo quốc tế giảng viên đại học chất lượng cao” giúp cá nhân tôi và các bạn có cơ hội  trau dồi thêm một số kiến thức đáng kể về các nguyên tắc chuẩn mực đạo đức ngõ hầu tự tu dưỡng bản thân đồng thời phục vụ cho công việc truyền thụ về kiến thức, đạo đức và nhân cách cho các thế hệ tương lai nhằm xây dựng xã hội ngày càng tốt đẹp, văn minh, dân chủ, tiến bộ!

Bài thu hoạch của: Đặng Đăng Phước – Từ TP. Buôn Ma Thuột, Dak Lak, Việt Nam

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s