Chỉ có dạy học khai phóng mới đạt thành tựu tốt đẹp

Nhà giáo Đặng Đăng Phước gửi đến Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Mấy hôm nay theo dõi tin tức giáo dục được biết hiện đang diễn ra hội nghị do Bộ Giáo dục & Đào Tạo chủ trì để thẩm định bộ sách Tiếng Việt do giáo sư Hồ Ngọc Đại chủ biên, có nhiều ý kiến trái chiều…. Đáng chú ý là ý kiến phản biện của giáo sư Trần Đình Sử về tính khoa học của bộ sách làm cho giáo sư Hồ Ngọc Đại không giữ được bình tĩnh, có những lời lẽ hết sức khiếm nhã! Riêng quan điểm của tôi, trong khi thế giới ứng dụng khoa học 5.0 mà Việt Nam vẫn loay hoay nghiên cứu dạy đọc thông, viết thạo thì biết bao giờ đuổi kịp họ? Tại sao ngành Giáo dục & đào tạo không nghiên cứu lựa chọn các nội dung khoa học phù hơp với người học nhằm tạo cảm hứng sáng tạo cho các cháu? Muốn làm được điều đó cần xây dựng triết lý giáo dục một cách khoa học làm nền tảng, trong đó giáo dục khai phóng là yếu tố hàng đầu nhằm giải phóng tư tưởng cho con người là việc làm mang tính chiến lược lâu dài mà kinh nghiệm thành công của các nước là nguồn cảm hứng cho Việt Nam.

Thiết nghĩ, lối dạy học của các nhà sư phạm Việt Nam cả một quá trình dài truyền thụ kiến thức một chiều, lâu dần nó hình thành trong não bộ của người học:”Thầy luôn đúng, lời thầy là khuôn vàng thước ngọc” – Với lối truyền thụ này, học trò luôn bị cái bóng của ông thầy bao phủ đến nổi các em làm gì, nói gì cũng sợ trái ý thầy (!) nay đã lỗi thời.

Điều nói trên nếu bị lặp đi lặp lại lâu dần sẽ làm thui chột tư duy độc lập của người học. Có thể minh chứng cho luận điểm này đó là học sinh, sinh viên học ở quốc nội rất hiếm làm được một đề tài nghiên cứu nào bức phá khỏi tầm ảnh hưởng của ông thầy.

Có thể nói, dù ông thầy có tài giỏi đến mấy cũng có khi sai lầm, đó là điều chắc chắn! Chẳng lẽ trong suốt quá trình làm việc, không có khi nào não bộ con người bị mất tập trung trong một khoảng thời gian nhỏ nhất ư? Sai lầm tại chính thời khắc đó! Và lời xin lỗi học sinh cũng là cách tạo niềm tin cho các em. Về lời xin lỗi học sinh, tôi biết có nhiều thầy cô không vượt qua được cái tôi của mình nên cố tình lấp liếm, đó là thái độ ứng xử không đàng hoàng, thật đáng hỗ thẹn!

Về sự mạnh dạn tương tác của người học trong giờ giảng, người viết bài này đã từng quan sát, chứng kiến nhiều thế hệ sinh viên tham gia học tập để được đào tạo nghề sư phạm mầm non, khi tiếp cận môn học mới mẽ là môn âm nhạc. Trong khi giáo viên cố gắng biến những khái niệm trừu tượng của môn học thành hình tượng trực quan rồi yêu cầu người học mô tả lại hiện tượng vừa quan sát được … Một việc tưởng dễ dàng nhưng các em vẫn rụt rè, sợ sai bị thầy quở trách, bạn cười chê …. Cũng có khi giáo viên liên hệ các bộ môn như Toán, Vật lý, Sinh học vào bài giảng để sinh viên so sánh, liên hệ… tuy nhiên có rất ít sinh viên còn nhớ kiến thức phổ thông, điều này cho thấy một lượng kiến thức cơ bản đã không được các em chú trọng khắc sâu?

Kiến thức khoa học bao la muôn trùng, khả năng tiếp thu của con người là hữu hạn. Không thể “dạy cá leo cây, dạy khỉ bơi lội” vì thế cần phân khúc kiến thức cho từng đối tượng, phải thừa nhận các nước áp dụng triết lý giáo dục khai phóng họ làm rất tốt điều này làm cho không một học sinh nào bị áp lực việc học nên “mỗi ngày đến lớp là một niềm vui”. Ở Việt Nam thì thế nào? Nền giáo dục Việt Nam chú trọng tính hàn lâm và bắt buộc áp dụng cho tất cả các học sinh, vì thế, có nhiều cháu học toán hoặc văn kém bị thầy cô mắng đến nổi ám ảnh, lo sợ trốn học, bỏ học …. Ừ thì học sinh A có thể học kém toán lượng giác, vi phân, tích phân …. nhưng thử hỏi mấy ai ra đời mà áp dụng các loại toán nói trên hay chỉ dùng 4 phép tính và các bài toán về chu vi, diện tích, thể tích các hình? Trò A tuy học kém toán nhưng làm thủ công khéo tay, chơi đàn guitar giỏi, tổ chức sinh hoạt tập thể tạo được sức hút …. tại sao chúng ta không tạo điều kiện cho trò A phát triển năng lực cá nhân mà bắt em ấy phải học các loại toán khó đến nổi bị ám ảnh, lo sợ khi đến lớp?

Có một nguyên tắc cần phải quán triệt thống nhất với sinh viên, học sinh đó là chỉ tin vào kiến thức khoa học chứ không tin người thầy dạy học. Thực tế như đã nói ở đầu bài, ông thầy cũng có lúc sai nên tôi thường tạo tình huống sai để thử sinh viên, em nào phát hiện hoặc phản biện sẽ được đánh giá cao! Tôi thường dùng giọng hài hước: “Các em nên tin kiến thức khoa học chứ không nên tin thầy, kể cả chúng ta cần phải nghi ngờ cả sách giáo khoa lẫn tài liệu học tập”

Dạy học và đánh giá là hai việc làm song song, việc đánh giá khách quan, khoa học, vừa sức mà phân loại chính xác trình độ thí sinh đó là tiêu chí hàng đầu nhằm tạo động cơ tốt cho người học. Đặc biệt chú ý tính dân chủ trong đánh giá đó là sự chấp nhận giải quyết khiếu nại(nếu có) một cách minh bạch, công tâm để làm thỏa mãn những thắc mắc của họ làm cho việc dạy học cởi mở, tạo sự thân thiện trong cả quá trình học tập của người học

Thay lời kết cho bài viết này, cần nhấn mạnh một lần nữa đó là muốn Việt Nam phát triển không thể mãi để học sinh bị cái bóng quá lớn của thầy che phủ mà cần áp dụng triết lý dạy học khai phóng, tạo ra khoảng ánh sáng cần thiết từ bầu trời nhằm khuyến khích các em bay bỗng với những sáng tạo do khoảng sáng bầu trời đem lại, đó mới đích thực là giá trị của nghề dạy học!
05/01/2020
Đặng Phước.

Chủ tịch Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam lên tiếng về cái chết của nhà giáo Đào Quang Thực

Cô Dương Thị Phương Hằng- chủ tịch của Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam tâm sự với đồng bào trên toàn thế giới về cái chết của nhà giáo tận tâm Đào Quang Thực sau khi bị bắt giam vào trại tù số 6 ở Nghệ An với một cáo trạng mơ hồ một chiều.

Bản án này không có chứng cứ cụ thể mà chỉ có quy chụp mà nền tư pháp cũng như luật pháp Việt Nam đã dựa vào sự quy chụp đó đề buộc tội nhà giáo Đào Quang Thực. Vụ án chưa rõ trắng đen, công luận xã hội đã nhận thức ra rằng nhà nước và các cơ quan công quyền của nước  Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã vi phạm luật pháp và Hiến pháp do chính nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành.

Như vậy, bất cứ những ai vi phạm luật pháp và Hiến pháp đều là tội phạm ( criminal ). Kết luận nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tội phạm bởi vì những kẻ buộc tội và bắt giam nhà giáo Đào Quang Thực là những người chấp pháp của nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam . Như vậy họ cũng là nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1)  Nhà giáo Đào Quang Thực  đã phát huy quyền tự do ngôn luận của mọi công dân đã được ban hành trong Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khi nhà giáo Đào Quang Thực lên tiếng cho quyền lợi của những người công dân VN chân chính đang bị nhà cầm quyền VN ngang nhiên chà đạp lên các quyền tự do mà mọi công dân của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quyền được sử dụng và biểu đạt. Tại sao cáo buộc nhà giáo Đào Quang Thực với những tội danh mơ hồ không có chứng cứ?

Kết luận: nhà giáo Đào Quang Thực không hề có sai phạm.

2) Khi bị cáo không có sai phạm mà bị nhà cầm quyền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam buộc tội với những tội danh mơ hồ không có chứng cứ, sau đó còn bị chết một cách mờ ám trong nhà tù mà nhà cầm quyền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn ngang nhiên không cho gia đình và người thân của nhà giáo Đào Quang Thực nhận thi thể của người chết là nhà giáo Đào Quang Thực.

Tại sao phải như vậy? Tất nhiên phải có những chuyện đầy mờ ám và khuất tất về cái chết của nhà giáo Đào Quang Thực ở trong nhà tù số 6 Nghệ An nên mới không trao trả cho gia đình và người thân của nhà giáo Đào Quang Thực xác chết của ông.

Kết luận: nhà cầm quyền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã vi phạm luật pháp và Hiến pháp do chính họ ban hành. Theo định nghĩa của luật pháp và Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bất cứ những ai vi phạm luật pháp và Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đều là tội phạm (criminal). Tội phạm phải bị trừng trị theo đúng luật pháp và Hiến pháp.

Đây là quan điểm của cô Dương Thị Phương Hằng- chủ tịch của Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Bài diễn thuyết của Cụ Phan Chu Trinh diễn tại nhà hội Việt Nam ở Sài Gòn, đêm 19.11.1925

Thưa anh em đồng bào!

Anh em đồng bào thấy tôi là người tuổi tác, ở lâu năm bên Pháp mới về, anh em đồng bào có lòng quá yêu, nhường cho tôi bước đầu lên diễn đàn nhà hội “Việt Nam” ta đây, để tỏ ý kiến là hy vọng của tôi đối với xã hội Việt Nam ta từ ấy đến giờ, thì tôi rất lấy làm cảm tạ vô cùng.

Không nói, tưởng anh em đồng bào cũng đã biết tôi vì quyền lợi của dân tộc Việt Nam mà phải lăn lóc đến mười tám năm nay. Trong khoảng 18 năm đó (hơn 14 năm ở Pháp) thường mong mỏi được gặp mặt anh em đồng bào nơi cố hương, đặng tỏ chút ý kiến về những sự đã được nghe thấy trong khi tôi trôi nổi nơi đất khách quê người. Không ngờ giấc mộng được thành, trở về nơi chôn nhau cắt rốn, giáp mặt anh em đông đủ thế này. Tôi mừng quá!

Thưa anh em đồng bào, nay tôi đã được gặp anh em đông đủ ở đây, tôi xin anh em cho phép tôi được giải bày đôi chút ý kiến về “Đạo đức luân lý Đông Tây” mà mong rằng anh em để ý hiểu cho. Đáng lẽ theo thời nay, không thiếu chi vấn đề rất quan trọng làm rung động các dân tộc trên toàn cầu, tôi có thể nói chuyện cùng anh em được, thế mà tôi lại không lựa đến mấy vấn đề mới mẻ ấy, chỉ chọn lấy cái vấn đề “Đạo đức là luân lý” rất tầm thường mà rất cũ kỹ thế này.

Tôi chọn vấn đề này, là vì tôi tưởng rằng từ xưa đến nay bấy cứ dân tộc nào, bất luận quốc gia nào, dầu vàng, dầu trắng, dầu yếu, dầu mạnh đã đứng cạnh tranh hơn thua với các dân tộc trên thế giới thì chẳng những thuần nhờ cái sức mạnh mà thôi, mà phải nhờ cái đạo đức làm gốc nữa; nhất là dân tộc nào bị té nhào xuống, nay muốn đứng lên khỏi bị người đè lên trên thì lại cần có một đạo đức vững chặt hơn dân tộc đang giàu mạnh hơn mình.

Câu chuyện đạo đức tôi sẽ giải ra sau này không cao xa gì, mà cũng không như câu chuyện đạo đức các ông thuộc về phái thủ cựu thường đã nói. Đạo đức đây chỉ là: “Phàm đã là một dân tộc sinh tồn trên hoàn vũ, đã có một cái lịch sử chính đáng, thì phải giữ gìn những sự vẻ vang trong lịch sử của dân tộc mình”, nghĩa là gìn giữ lấy những đức hay tính tốt mấy trăm nghìn năm ông cha để lại, khiến cho nước nào dân tộc nào đối với mình cũng đem lòng kính trọng. Nói tóm lại là một cái tính chất của một dân tộc đã trải lâu năm kết tinh lại như hòn ngọc mài không mòn, như sắt nguội đánh không bể thì mới gọi là đạo đức được.

***

Thưa anh em đồng bào!

Tôi lâu nay lưu lạc, bây giờ trở về mới liếc mắt trông qua cái hiện trạng của nước nhà ta, tôi rất lấy làm buồn lắm. Than ôi! Cái đạo đức cũ đã mất từ bao giờ không khác gì trái cây khô, mà cái đạo đức mới cũng chưa thành hình gì cả. Thử xem các ông cựu học thì bo bo nói rằng phải buộc bọn thiếu niên tân tiến theo đạo đức cũ. Nhưng chán thay, các ông ấy chỉ nói thế thôi, xét ra thì chẳng những lễ, nghĩa, liêm, sỉ các ông đã bỏ mất không biết gì đến rồi, mà đạo đức cũ của ông cha ta ngày xưa để lại cũng theo dòng nước chảy xuôi. Đó là nói các ông không biết giữ gìn đó thôi, chớ như đem ngay cái luân lý cũ kỹ mấy nghìn năm trước mà so sánh với cái luân lý của thế giới ngày nay thì cũng trái ngược lắm rồi. Còn các bạn thiếu niên thấy ông già lù khù như thế lại càng giàu thêm cái tính nết, thành ra cách ăn ở Tây không ra Tây, mà Nam cũng chẳng ra Nam. Điều này không chỉ tôi nói ra đây mà thôi, chính người Pháp ở thuộc địa lâu ngày viết sách chê đến đã nhiều.

Anh em ta đây tất cũng đã thấy người ta thường nhóm năm nhóm bảy với nhau rằng cái tính của người Tây kiêu ngạo hay khinh người, nhưng ta hãy tự hỏi ta điều đó, ta xem cách ta ăn ở có đáng cho người kính trọng không? Sự đó không thiếu gì là gương cũ ta có thể kể ra được. Đã mất mươi năm nay, nhờ cái phong trào của thế giới xô đẩy mà trong nước ta cũng có đảng thủ cựu, đảng Duy tân, đảng Hoà bình, đảng Kịch liệt làm ồn ào cả lên mà rút cục lại chằng thành hiệu quả gì… Đến khi đổ vỡ ra thì thấy toàn những đầu trâu mặt ngựa cả, chỉ bêu xấu cho cái danh giá của dân tộc mình, khiến cho người ta trông vào thấy thế càng khinh dễ thêm, càng vày đạp thêm.

Ông Khổng nói rằng: “Tài giả bồi chi, khuynh giả phúc chi” nghĩa là mình tốt thì trời đất giúp thêm cho, mà mình đã nghiêng đổ thì trời đất lại xô đạp thêm. Ông Mạnh cũng nói rằng: “Nhân tất tự vũ nhi hậu nhân vũ chi” nghĩa là mình có tự khinh mình thì người ta mới khinh mình. Vậy thì không trách mình thì còn trách ai! Bữa nay tôi chọn cái vấn đề này mà nói chuyện cùng anh em đồng bào đây, chính là vì cái chính ý đó.

Xưa nay ta học chỉ đọc ngoài miệng thôi, ít khi chiụ tách bạch cho phân minh từng nghĩa nên nhiều khi hiểu lầm. Như chữ đạo đức và luân lý ta thường cho là một nghĩa chớ không biết rằng đạo đức là đạo đức, luân lý là luân lý. Đạo đức gồm cả luân lý mà luân lý chỉ là một phần trong đạo đức mà thôi. Đã gọi là người thì phải có nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, cần, kiệm. Nhân là có lòng thương người, Nghĩa là làm việc phải, Lễ là ăn ở cho có lễ độ, Trí để làm việc cho đúng, Tín là nói với ai cũng giữ lời cho người ta tin mình mới làm được việc, Cần là làm việc siêng năng, Kiệm là ăn ở dành dụm trong lúc no để phòng lúc đói, lúc có để phòng lúc không v.v… Người có đạo đức tức là người ở trong đạo làm người vậy. Đạo đức đã như thế thì không có mới có cũ, có Đông có Tây nào nữa, nghĩa là nhất thiết đời nào, người nào cũng giữ được đạo đức ấy mới là trọn vẹn. Dầu nhà bác học xường ra học thuyết nào khác nữa, dầu các chính thể khác nhau hoặc dân chủ, hoặc quân chủ, hoặc cộng sản đi nữa, cũng không tài nào vượt qua khỏi chân lý của đạo đức, nghĩa là đạo đức thì không bao giờ thay đổi được.

Luân lý thì không thế. Luân lý có thể thay đổi được luôn. Luân lý thì mỗi người mà khác. Thí dụ như nước ta về thời nhà Đinh lập được năm bà Hoàng Hậu mà đến các đời sau như Lê, Lý, Trần, Tây Sơn, Nguyễn, thì chỉ lập có một Hoàng hậu mà thôi; như đời nhà Trần thì người trong họ được lấy nhau mà tục ấy đời sau lại cấm. Đời nhà Trần khi nào trong nước có giặc thì vua triệu những bậc phụ lão trong nước vào điện để bàn bạc, mà đến đời sau thì chỉ một lũ vua tôi làm chuyên chế với nhau mà thôi.

Lại thí dụ như xứ này hễ cha mẹ chết thì đem ăn thịt hoặc đốt đi, mới gọi là hiếu, mà xứ kia thì phải làm đám táng có kèn trống linh đình mới là phải đạo làm con. Xem những cớ đó thì đủ biết rằng luân lý có phải là thứ thiên niên bất dịch đâu, mà kỳ thật có thể tuỳ thời mà thay đổi vậy. Người ta có thể thay đổi luân lý mà không thể thay đổi được đạo đức. Ấy luân lý và đạo đức khác nhau là thế. Nói cho rõ hơn là luân lý như cái áo tuỳ người lớn nhỏ mà thay đổi, nhưng cũng không mất hình cái aó đi, chí như đạo đức là như cơm, như nước, như đồ bổ dưỡng, cần cho mọi người dẫu muốn thay đổi cũng không thay đổi được, nếu thay đổi được là đạo đức gỉa.

Tôi giải rõ nghĩa hai chữ luân lý và đạo đức khác xa như thế là cốt ý sẽ bàn về sự thay đổi luân lý của nước ta và đề phòng khi anh em đồng bào nghe đến câu “thay đổi luân lý” khỏi lấy làm giật mình. Trước khi tôi chưa giải rõ nghĩa hai chữ luân lý đạo đức, nếu tôi nói: “Ngày nay ta phải bỏ quân chủ lập dân chủ mới hợp thời” thì chắc cũng có mấy ông hiểu lầm hai chữ luân lý là đạo đức đều ứng lên mà la rằng: “Bỏ quân chủ thì nền đạo đức cũ của nhà Nam ta cũng đổ nát theo còn gì!” Nhưng bây giờ thì anh em cũng không đến nỗi hiểu lầm như thế nữa.

Vậy tôi xin bàn qua hai chữ luân lý Đông Tây:

Luân lý của người Âu Tây dạy cho con trẻ phải thờ cha kính mẹ, thương yêu bà con họ hàng, tưởng cũng còn hơn cái luân lý của ta dạy bằng “Tam Tự Kinh và Tam Thiên Tự”. Luân lý của họ cũng không khác gì mình, duy theo pháp luật thì con trai con gái họ đến 21 tuổi là tuổi trưởng thành, thì có thể lìa cha mẹ mà độc lập được, nghĩa là “đến tuổi có nghĩa vụ mà trách nhiệm đối với quốc gia luân lý tất nhiên phải nhẹ cái gánh trong gia đình đi” . Người mình thấy luân lý của người khác ta khác mình và có lẽ lại sơ lược hơn mình thì cho là mọi rợ, chớ biết đâu khi xưa họ cũng như mình. Song từ khi cái tư tưởng quốc gia của họ đã tiến lên thì cái tư tưởng gia đình lần lần nhẹ bớt đi, ấy cũng là lẽ tiến hóa tự nhiên… Cũng như ngày nay cái phong trào xã hội bên Âu mạnh quá, khiến cho lắm nhà triết học đã nghĩ đến cách làm thế nào phá tan cái vòng gia đình chật hẹp kia, cho mọi người trong nước được bình đẳng, nghĩa là kẻ giàu người nghèo đều được giáo dục và sinh hoạt như nhau, không đến nỗi như ngày nay xa nhau một trời một vực, phá cái thành “phân cách” chặn ngang các hạng người như thế, là cốt giữ gìn trật tự trong xã hội và ai ai cũng được bình đẳng như nhau.

NÓI VỀ QUỐC GIA LUÂN LÝ CHÂU ÂU

Quốc gia luân lý Châu Âu phát đạt từ hồi Trung Cổ nghĩa là từ thế kỷ thứ XVI nền quân chủ đang thịnh. Vua của họ hồi ấy cũng như vua của ta, nghĩa là tự thánh tự thần làm chuyên chế quá cho nên mới nảy ra nhiều nhà đại triết học thuyết minh vua là gì, nước là gì, nói ra có giới hạn, rất phân minh, khiến cho ai nấy đều hiểu quốc gia có quan hệ mà nhẹ bớt gia đình.

Thứ hai là từ thời có dân tộc ở Châu Âu đều có tính háo chiến cho nên thường lấy sự thắng trận làm vinh, thua trận mà làm nhục đánh nhau lung tung. Ví tính háo chiến đó, cho nên dân các nước bên Châu Âu về thời đó, đều có một nền quốc gia luân lý rất bền chặt vững vàng.

Ấy, quốc gia luân lý của họ mà thành là vì hai cớ đó.

Đến bây giờ thì thời cuộc thịnh như đã suy, từ khi bốn năm đại chiến như vừa rồi, nước thua dân bị lầm than thì đã đành, mà nước được dân cũng lắm nỗi khốn thành ra trăm việc đếu như hư nát mà nào có ích cho ai! Vì thế nên mấy nhà đại chính trị, đại quốc gia đã qua, không thể duy trì lại được nữa đành phải bỏ mà tiến lên thời đại xã hội vậy. Tuy nước nào cũng có một đảng thủ cựu phản đối, kịch liệt, nhưng cái phong trào xã hội bây giờ cuồn cuộn như nước nguồn đang đổ, thì làm sao ngăn lại được nữa. Cuộc đại thắng của xã hội luân lý sau này cũng là một việc dĩ nhiên.

Ấy là bước tiến lên, bỏ quốc gia luân lý mà bước lên xã hội luân lý, cũng như khi trước bỏ gia đình luân lý mà tiến lên quốc gia luân lý vậy.

***

Xã hội không phải là cái luân lý cường quyền của chính phủ đối với dân, cũng không phải là sức mạnh của nước nọ đối với nước kia, mà chính là trong nước thì lấy người này đối với người kia, suy rộng ra thế giới thì lấy loài người đối với loài người.

Trong buổi quốc gia luân lý bên Âu Châu đang thịnh, có câu nói rằng: Một người đối với một người thì có công lý, còn một dân tộc đối với một dân tộc thì không có luân lý, ngày nay lòng người xu hướng về xã hội luân lý thì lại có câu nói trái lại rằng: Một người đối với một người đã có công lý thì mấy trăm nghìn, mấy ức triệu người nhập lại thành một nước, tài nào lại không có công công lý.

Đó là tôi chỉ tỏ ra rằng chủ nghĩa xã hội luân lý hiện nay bên châu Âu đã mở mang như thế. Muốn cho dễ hiểu câu “trong nước người này đối với người kia” nghĩa là: người có giúp cho người không, người mạnh giúp cho người yếu như là: bên nước họ mấy nhà giàu bỏ tiền lập nhà thương, trường học cho con nhà nghèo; những kẻ đi đường thấy người yếu bị đè nén thì hết sức bênh vực v.v…

Nói tóm lại xã hội luân lý là suy tự lòng công đức mà công đức lại là suy ở tư đức mà ra.

Vì sinh kế, vì lợi quyền, người bên Âu châu họ cũng tranh giành nhau dữ dội lắm, song giành nhau cũng ở trong vòng pháp luật mà thôi. Chí như công đức là giúp đỡ lẫn nhau, kính trọng quyền lợi cho nhau thì họ vẫn không bỏ. Tôi nói như thế chắc anh em nghĩ cho tôi ở bên Tây lâu rồi nên tán tụng như thế chăng. Xin thưa rằng dân bên Âu châu họ cũng xấu chán, dân đức của họ cũng chưa đến cõi hoàn toàn, song dân nào họ có 30% hoặc 50% biết giữ luân lý thì tưởng cũng đủ gọi là họ có rồi. Phong tục họ có chỗ xấu mặc lòng, nhưng trong nước họ còn có đảng Thượng lưu biết lo đời, như mấy nhà đại chính trị, đại triết học, đại văn hào, đại giáo dục, đứng lên hô hào nào làm sách, nào viết kịch, nào làm báo, nào diễn thuyết. Cốt phá bỏ những chứng hư tật xấu của người đời, rồi bọn thiếu niên xã hội, bọn thiếu niên dân chủ cũng tán thành réo theo để lo cứu chữa những đồi phong ác tục trong nước. Chẳng những họ lo ở trong nước họ mà thôi, họ còn lo đến cả thế giới nữa.

Lấy một việc đó mà so với người mình quanh năm trọn tháng chỉ lo cho cái xác thịt, cái tuổi già mà vẫn không xong thì cũng đủ xấu hổ rồi; huống là nói đến việc xã hội nhân quần, họ hơn ta xa như thế thì làm sao ta không kính trọng họ cho được?

***

Bây giờ tôi xin đem cái luân lý của ta so sánh với luân lý của Âu – Tây.

Trên tôi đã nói luân lý của ta có năm mà thuộc về gia đình hết ba, nghĩa là cha con, anh em, vợ chồng. Nếu nói theo trí tưởng luân lý từ xưa để lại mà làm cho đúng thì tư tưởng cũng không còn chỗ nào trích được. Như ông Khổng nói: “Cha con có thân, vợ chồng có biệt, anh em có thứ lớp” nếu ta theo thế mà diễn kịch ra, dẫu gia đình luân lý của ta hẹp hòi, không được rộng rãi chăng nữa, thì đáng lẽ phải tốt lắm mới là phải, chớ có đâu tồi bại thế này! CÁI NỀN LUÂN LÝ Ở Á ĐÔNG, NHẤT LÀ Ở NƯỚC TA NGÀY NAY ĐỔ NÁT NHƯ THẾ LÀ BỞI CÁC NHÀ VUA CHUYÊN CHẾ LÀM SAI HẾT CẢ ĐẠO KHỔNG MẠNH MÀ RA.

Chẳng những vua quan chuyên chế mà thôi, họ còn lập mưu kéo cả kẻ làm cha, kẻ làm chồng vào cái cạm độc ác ấy nữa để cho tiện việc chuyên chế của bọn họ. Một bọn hủ nho mắc cạn còn vẽ rắn thêm chân vào, đem những tư tưởng rất nông nỗi truyền bá ra để trói buộc dân gian. Như là: “Quân thần chí nghĩa bất khả đào ư thiện địa chi gian”, nghĩa là mình sinh ra xứ này phải đội ông vua lên đầu. Tư cách ông vua thế nào, chính sách ông vua thế nào, các ông không cần biết đến. Hễ có cái huy hiệu là ông vua thì các ông đội lên thôi! Các ông đã tôn ông vua lên, tất nhiên các ông tôn cha lên mà nói: “Thiên hạ vô bất thị để phụ mẫu” nghĩa là trong trời đất không có cha mẹ nào quấy. Ôi Hủ nho! Hủ nho! Cũng vì mấy câu tà thuyết của các ngươi mà gia đình luân lý của nước nhà ta ngày nay trụy lạc đến thế này.

Tôi xin kể ra đây một chuyện rất tầm thường, mắt ta thường thấy, nhưng tưởng ít ai chủ ý đến. Chuyện ấy là chuyện bài ca và mấy bức tranh Nhị Thập Tứ Hiếu loè loẹt trên nốc nhà người Nam ta ngày nay, những bức tranh gai mắt ấy, những câu ca rườm rà tai ấy tả ra câu chuyện rất vô lý dị đoan bày rõ một cái án tội nhân của đạo đức Khổng Mạnh. Kẻ tốt quá, người xấu quá đã không nhằm vào đâu, mà những việc tả ra đó y như là quỷ thuật, không phải là sự ăn ở thật của loài người. Các anh em nghĩ thử bụi tre muà đông lá đã rụng khô hết, khóc thế nào mà mọc được măng; nằm trên giá làm thế nào mà cá nhảy lên được? Những chuyện hoang đàng ấy tự là Quách Thủ Chính đời nhà Minh làm ra chớ không phải đã lâu. Nhiều người mắc mưu của Thủ Chính đem cái bức tranh ấy treo vào vách thay mặt cho đạo Nho, thế mà không ai dám chê bai đến. Luân lý gia đình như thế thì làm sao mà không càng ngày càng lụn bại cho được. Ta thử xem gia đình của ta bây giờ thì cha mẹ coi con như của, nói rằng của mình đã sinh ra, mình muốn thế nào thì phải thế. Đại khái cha mẹ không muốn lo việc đời, thì cũng không muốn cho con đi xa, cha mẹ muốn lòn cúi các cửa ông lớn này, ông lớn nọ để con làm các sở cho vẻ vang thì cũng bắt con như thế, thật không còn gì là cho con một chút tự do. Ấy là tôi nói mấy nhà giàu, còn như các nhà nghèo thì dạy con thì tát, thì chửi, thì đánh thì nói rằng thương con cho roi cho vọt, mà không biết rằng làm như thế là nuôi cho con một cái tính phục tùng nô lệ. Khi còn ở trong gia đình thì thở cái không khí chuyên chế của gia đình, khi đến trường học thì thở cái không khí trong trường học (tính người mình hay thích giao con cho một ông thầy dữ đòn) thì làm sao khi bước chân ra ngoài xã hội khỏi quen tính nô lệ, chịu lòn cúi người. Cái tính nô lệ của người mình ngày nay chính là mang từ lúc trong gia đình chuyên chế mà ra vậy.

Trong luật ta cho cha mẹ và chồng có quyền nhiều. Đạo cha con xem ra thì chỉ còn thấy những kẻ tay lấm chân bùn còn biết cắm cúi lo làm để nuôi cha nuôi mẹ, chí như bọn thượng lưu trung lưu thì ta không còn thấy đến chữ hiếu nữa.

Bọn ấy thường nhiều mượn những lốt lễ nghĩa rất kỳ khôi của bọn tà nho mang vào che miệng thế gian, chớ không có một chút gì gọi là hiếu là thuận cả. Nào là nằm đường, nào là chống gậy, nào là khóc mả, nào là ở dơ, nhưng kỳ trung có thương xót, có yếu đuối gì đâu, chỉ đem một trò giả dối diễn ra trước mặt mọi người mà thôi vậy. Chẳng những bọn ấy giả dối trong khi cha mẹ họ tử hậu mà trong lúc sinh tiền họ cũng không ăn ở thật lòng. Về đạo vợ chồng thì ta vẫn nói là “Phu xướng phụ tuỳ” là “Thiếp phụ dĩ thuận vi chính” hoặc “xuất giá tòng phu” song ta coi thì rút cuộc lại nhà nào thuận hòa tức là vợ chồng nhà ấy có đạo đức có tính cách ngang nhau mới được thế. Nếu nhà nào vợ khôn hơn chồng thì vợ làm chủ. XEM ĐÓ THÌ CŨNG ĐỦ BIẾT RẰNG SỰ GÌ GÂY DỰNG RA KHÔNG THEO TÍNH TỰ NHIÊN CỦA LOÀI NGƯỜI THÌ DẪU CÓ QUYỀN CHUYÊN CHẾ MẠNH ĐẾN ĐÂU CŨNG KHÔNG BUỘC NGƯỜI TA THEO ĐƯỢC.

***

Bàn đến quốc gia luân lý thì tôi xin thưa rằng, nước ta tuyệt nhiên không có. Tôi xin nói tạm rằng quốc gia luân lý của ta từ xưa đến nay chỉ ở trong vòng chật

hẹp của vua và tôi. Không nói đến “dân và nước” vì dân không được bàn đến việc nước!

Vua là gì ? Vua là người cầm quyền chính trong nước, là người đầu sỏ trong một bộ lạc hoặc là người anh hùng thấy dân đồ thán ra đánh đổ cường quyền, khôi phục lấy đất nước của ông cha để lại rồi tự đặt lên làm chúa tể cả muôn người; hoặc là người gian hùng nhân thời ly loạn dùng mưu quỷ chước thần đánh đổ con cháu một dòng vua nào rồi tự đặt mình lên cái địa vị ấy; hoặc người cùng một nước đánh nhau đặng cầm quyền chuyên chế; hoặc người nước ngoài lấy sức mạnh đến đánh đặng cấm lấy chìa khóa quyền lợi. Nói tóm lại vua là người lấy quyền ngưới làm quyền mình, lấy quyền công làm quyền tư, lấy đất người làm đất mình, lấy đất công làm đất tư vậy.

Tôi là gì? Tôi là người tùng phục vua (vua chư hầu) hoặc là người làm nô lệ cho vua, hoặc là người làm công cho vua. Đem mình ra đầu tên mũi đạn đổi lấy một mảnh giấy vàng, một dấu ấn đỏ; đang đầu ra giữa trận mưa dầu nắng lửa để đổi lấy chung rượu lạt, tiếng ban khen. Nói tóm lại, tôi là người tôi mọi, đã bán rẻ vừa hồn lẫn xác cho vua vậy.

Quốc dân luân lý của ta từ xưa đến nay chỉ gồm có thế, cho nên dân trong nước không biết quyền dân là gì, nghĩa vụ là gì. Vua của ta ngày xưa là thế, tôi của ta ngày xưa là thế, sử sách của ta gọi nước là như thế! Cho nên dân không biết vua và nước có cái giới hạn gì khác nhau không. Vì thế, cho nên dân chỉ biết nghĩa tôn quân mà không biết nghĩa ái quốc, gặp vua tử tế làm nhiều công bình thì dân thương, dám liều chết ra đánh giặc giúp vua; gặp vua tàn bạo, làm nhiều điều độc ác thì dân ghét, muốn rửa hờn, mở của thành cho giặc vào. Thí dụ như hồi nước Pháp đánh Bắc Kỳ chỉ có 90 mươi tên lính Nam không ai bắn trả lại một phát súng. Hồi ông Nguyễn Chính có quân đóng ở đó, song chưa đánh đã thua, khiến vua Chiêu Thống phải chạy đi đường, bị dân bóc lột. Ông Mạnh có nói rằng: “Vua coi dân như cỏ rác, thì dân coi vua như người đi đường”, đã coi như người đi đường thì còn luân lý gì. Việc gì mà chẳng bóc lột.

Xem như thế thì xưa nay nước ta không có quốc gia luân lý, chỉ có một cái luật vua tôi bắt buộc dân phải theo. Vua với dân không có luân lý gì dính nhau, chẳng qua vua và tôi tớ của vua hiệp nhau lấy sức mạnh để đè nén dân mà thôi vậy.

Trừ ra đời nhà Trần thì vua với dân gần nhau lắm. Con vua cũng đi chơi với con dân, những kẻ phụ lão đều dự bàn việc nước, và những khi vua đã truyền ngôi cho Hoàng Thái Tử rồi thì thường đi khắp dân gian xem xét phong tục, chính trị để sửa sang cho hiệp với lòng ước vọng của dân; cho nên dân mến đức mà cảm phục, mấy lần tử chiến với giặc Mông Cổ, mấy phen hiệp sức để giúp vua mới được thắng trận một cách vẻ vang như thế.

Ngày nay ta đọc một đoạn vinh dự sử của nhà Trần đều lấy làm vui; ta đọc đến khúc bi thảm sử của nhà Lê, nhà Nguyễn thì đều lấy làm buồn, nhưng có mấy khi ta chịu xét đến cái gốc rễ của lẽ thắng bại đâu.

Người nào có học chữ Pháp một chút thì cũng biết rằng trong sách ấu học hoặc sách tiểu học, bắt đầu đều dạy: phải thương nhà thương người đồng loại; thế mà ngày nay không có ai dám mở miệng ra nói một tiếng: “thương nước” thì nghĩa có đáng chán không! Hơn sáu mười năm nay ở dưới quyền một nước bảo hộ rất văn minh, rất tự do mà cái mầm tự do không nẩy ra được là bởi tự đâu?

Không phải cái độc chuyên chế từ xưa đã thâm căn cố đế trong óc người nước ta rồi đấy à? Tiếng thương nước đã có luật Gia Long cấm. Những kẻ học trò và dân gian không được nói đến việc nước, lo đến việc nước.

Thương nước thì phải tù tội! Cho nên những nhà thế phiệt giữ mình cho đến nỗi uốn nắn con từ trong nhà, lấy sự lo việc đời, sự thương nước làm sợ. Sợ quá! Hình như nói đến sự đó thì phải bị khinh, bị nhục như kẻ cắp kẻ trộm vậy. Rất đỗi bây giờ người Nam đã ở dưới chính trị Pháp là giống người cho sự thương nước làm tính tự nhiên của loài người mà cũng không ai dám nói tới; xem chừng như còn lo sợ hơn khi còn ở dưới quyền chuyên chế nữa. Có người cho lời tôi nói là chuyện chiêm bao, cãi lại rằng: ở bên Pháp người ta dạy thương nước như thế, chớ bên này thì không dạy như thế đâu. Hễ ai nói đến thương nước thì trong sổ kín của sở mật thám đã ghi tên vào rồi; họ cho là phản Tây làm loạn, như thế bảo người Nam không sợ sao được?

Việc đó tôi cũng biết chán, tôi xin thưa rằng cái lỗi ấy bởi ông cha ta để lại. Cái “dây xiềng sắt” ấy chính tay ông cha ta đã làm ra để buộc ta. Người ta nhân lấy đó mà cột mình, chớ nào có phải người ta bày đặt ra hay là mang ở bên Pháp qua mà cột mình đâu! Họ làm như thế là vì họ thấy mình không biết trả lời. Nay mình trả lời như thế này thì họ cấm sao được: “Một nòi dân cùng một giọt máu xẻ ra, cùng một thứ tiếng nói, ở trong miếng đất mà ông cha nó đã đổ máu, đổ mồ hôi, đổ nước mắt để vở vạt ra, thành ra một nước lưu truyền từ bốn nghìn năm đến giờ, thì cho phép hưởng quyền lợi trong miếng đất ấy, được sống ở đó, chết chôn đó, giàu nhờ đó, nghèo nương đó, làm gì thì làm không ai cấm đoán được. Loài dân ấy không đến nỗi như dân Do Thái ở Âu châu, đi đâu cũng bị ngược đãi, không đến nỗi như bọn Hắc Nô ở Mỹ châu đi tới đâu cũng bị chết chóc, thì cũng không khi nào chịu quên ơn miếng đất mà chúng nó thường gọi là “Tổ Quốc” của chúng nó bao giờ. Một loài như thế nay bảo nó đừng thương “Tổ Quốc” thì bảo nó thương ai?”. Nếu ta trả lời hẳn hoi như thế thì dầu gặp kẻ tàn bạo thế nào cũng không thể bỏ ta được. Thế thì sao ta không dám nói thương nước?

Cái “thương nước” tôi nói đây không phải là xúi dân “tay không” nổi lên, hoặc đi lạy nước này cầu nước khác để phá loạn trong nước đâu! Tôi xin thưa: Nước ta đã hư hèn bị mắc trong tay người ta rồi, thì bây giờ ta phải đem lòng thương nước, bênh vực lẫn nhau, mà giúp cho nhau để cứu chuộc lại cái danh giá cùng lợi quyền của ta về sau. Hễ người ta làm việc gì bất công thì mình phải hiệp sức nhau lại mà chống, còn làm việc gì phải chăng thì mình cũng phải nhìn nhận, chớ

có thấy chính quyền mình mất rồi mà đem lòng căm tức không kể đến việc hay của người ta. Thế thì lòng thương nước của dân Việt Nam có làm gì hại đến quyền lợi người Pháp không? Tôi xin thưa rằng: không! Dân Việt Nam thấy người nào làm hại cho nước nó thì nó ghét, ấy là lẽ tự nhiên.

Theo ý tôi tưởng, chẳng qua dân Việt Nam mình hèn hạ nên người ta mới đè nén, nếu dân Việt Nam biết thương nước Việt Nam, biết học khôn cho nước Việt Nam nhờ thì người mình càng biết thương nước hơn, vì có biết thương nước mới biết chọn nước nào làm lợi, nước nào làm hại cho nó. Thương nước cho phải đường mới gọi là thương nước, nếu thương không phải đường thì đã không giúp gì cho ai mà lại còn làm hại sinh linh nữa. Nay ta nói rằng thương nước, nhưng chỉ thương bằng lỗ miệng, nằm ỳ ra đó kêu người đến thì có khác gì đem đầu đi làm đầy tớ với anh khác. Tôi dám tưởng nếu người Pháp họ không cho ta thương nước, để ta nằm ỳ mã ra đó thì đã không lợi gì cho họ mà lại khiến cho ta chán nản, không tội gì trung thành một cách vô ích với họ nữa, thế thì sự thương nước cũng có lợi cho người Pháp.

Tôi nói đây thật chưa hết nhưng đã dài lắm rồi, vậy xin anh em cho phép tôi tóm lại đoạn đã nói ở trên.

“Từ nay dân Việt Nam ta phải biết thương nước là tính tự nhiên trời đã phú cho, không thù nghịch gì với người Pháp. Phải có quốc gia luân lý in sâu vào óc thì sự ước ao tự do độc lập của dân tộc ta sau này mới thành tựu được. Tôi ở Pháp về mà nói như thế chắc anh em lấy làm lạ, vì nay người bên Âu châu đã đào sâu ôm chặt cái ái quốc chủ nghĩa rồi, nay tôi lại đem về tuyên bố trong dân gian chẳng hoá ra trái ngược với phong trào bên ấy lắm ru? Xin thưa rằng không phải.

Chúng ta phải biết rằng: “Một loài dân trong một nước cũng như bọn học trò trong trường học, phải có thứ lớp, phải tuần tự mà tiến tới, phải qua lớp dưới mới lên lớp trên, không bao giờ nhảy lớp được, nghĩa là phải do gia đình luân lý tiến lên quốc gia luân lý, rồi do quốc gia mà tiến lên xã hội vậy”. Thế thì chúng ta cũng phải bước qua cái nền quốc gia luân lý trong đôi ba mươi năm đã, rồi mới có thể mong tiến lên xã hội luân lý được.

***

Xã hội luân lý thật trong nước ta tuyệt nhiên không ai biết đến, so với quốc gia luân lý thì người mình còn dốt nát hơn nhiều. Một tiếng bè bạn không thể thay cho xã hội luân lý được, cho nên không cần cắt nghĩa làm gì.

Tuy trong sách nho có câu: “Sửa nhà trị nước mới yên thiên hạ”. Hai chữ “thiên hạ” đó tức là xã hội. Ngày nay những kẻ học ra làm quan cũng võ vẽ nhắc đền hai chữ đó nhưng chỉ làm trò cười cho kẻ thức giả đấy thôi. Cái chủ ý bình thiên hạ mất đi từ lâu rồi.

Cái chủ nghĩa xã hội bên Âu châu rất thịnh hành như thế, thế mà người bên ta điền nhiên như kẻ ngủ không biết gì là gì. Thương hại thay! Ngưới nước ta không hiểu cái nghĩa vụ loài người ăn với loài người đã đành, đến cái nghĩa vụ mỗi người trong nước cũng chưa hiểu gì cả. Bên Pháp mỗi khi người có quyền thế, hoặc chính phủ lấy sức mạnh mà đè nén quyền lợi riêng của một người hay của một hội nào, thì người ta hoặc kêu nài, hoặc chống cự, hoặc thị oai, vận động kỳ cho đến được công bình mới nghe.

Vì sao mà người ta làm được như thế? Là vì người ta có đoàn thể, có công đức biết giữ lợi chung vậy. Họ nghĩ rằng nếu nay để cho người có quyền lực đè nén người này thì mai ắt cũng lấy quyền lực đè nén mình, cho nên phải hiệp nhau lại phòng ngừa trước. Người ta có ăn học biết xét kỹ thấy xa như thế, còn người nước mình thì sao? Người mình thì phải ai tai nấy, ai chết mặc ai! Đi đường gặp người bị tai nạn, gặp người yếu bị kẻ mạnh bắt nạt cũng ngơ mắt đi qua, hình như người bị nạn khốn ấy không can thiệp gì đến mình.

“Đã biết sống thì phải bênh vực nhau” ông cha mình ngày xưa cũng đã hiểu đến. Cho nên mới có câu: “Không ai bẻ đũa cả nắm” và “Nhiều tay làm nên bột”. Thế thì dân tộc Việt Nam này hồi cổ sơ cũng biết đoàn thể, biết công ích, cũng góp gió làm bão, giụm cây làm rừng, không đến nỗi trơ trọi lơ láo, sợ sệt, ù lỳ như ngày nay.

Dân không biết đoàn thể, không trọng công ích là bởi ba bốn trăm năm trở về đây, bọn học trò trong nước mắc ham quyền tước, ham bả vinh hoa của các triều vua mà sinh ra giả dối nịnh hót, chỉ biết có vua mà chẳng biết có dân. Bọn ấy muốn giữ túi tham mình được đầy mãi, địa vị mình được vững mãi, bèn kiếm cách thiết pháp luật, phá tan tành đoàn thể của quốc dân.

Dầu trôi nổi, dầu cực khổ thế nào mặc lòng, miễn là có kẻ mang đai đội mũ ngất ngưỡng ngồi trên, có kẻ áo rộng khăn đen lúc nhúc lạy dưới, trăm nghìn năm như thế cũng xong! Dân khôn mà chi! Dân ngu mà chi! Dân lợi mà chi! Dân hại mà chi! Dân càng nô lệ, ngôi vua càng lâu dài, bọn quan lại càng phú quý! Chẳng những thế mà thôi, “một người làm quan một nhà có phước”, dầu tham, dầu nhũng, dầu vơ vét, dầu rút rỉa của dân thế nào cũng không ai phẩm bình; dầu lấy lúa của dân mua vườn sắm ruộng, xây nhà làm cửa cũng không ai chê bai. Người ngoài thì khen đắc thời, người nhà thì dựa hơi quan, khiến những kẻ ham mồi phú quý không đua chen vào đám quan trường sao được. Quan đời xưa đời nay của ta là thế đấy! Luân lý của bọn thượng lưu – tôi không gọi bọn ấy là thượng lưu, tôi chỉ mượn hai chữ thượng lưu nói cho anh em dễ hiểu mà thôi – ở nước ta là thế đấy!

Ngày xưa thì bọn ấy là bọn Nho học đã đỗ được bằng cử nhân, tiến sĩ, ngày nay thì bọn ấy là bọn Tây học đã được cái chức ký lục thông ngôn; có khi bồi bếp dựa vào thân thế của chủ cũng ra làm quan nữa. Những bọn quan lại đã nói ở trên này chỉ còn một tiếng chỉ đúng hơn là lũ ăn cướp có giấy phép vậy.

Những kẻ ở vườn thấy quan sang, quan quyền cũng bén mùi làm quan. Nào lo cho quan, nào lót cho lại, nào chạy ngược, nào chạy xuôi, dầu có ruộng, dầu bán trâu cũng vui lòng, chỉ cầu được lấy chức xã trưởng hoặc cai tổng, đặng ngồi trên, đặng ăn trước, đặng hống hách thì mới thôi. Những kẻ như thế mà vẫn không ai khen chê, không ai khinh bỉ, thật cũng lạ thay! Thương ôi! Làng có một nắm dân mà người này đối với kẻ kia đều ngó theo sức mạnh, không có một chút gì gọi là đạo đức là luân lý cả . Đó là nói người trong một làng đối với nhau, chí như đối với dân kiều cư ký ngụ thì lại càng hà khắc hơn nữa . Ôi! một dân tộc như thế thì tư tưởng cách mạng nảy nở trong óc chúng làm sao được!

Xã hội chủ nghĩa trong nước Việt Nam ta không có là cũng vì thế.

Nay muốn một ngày kia nước Việt Nam được tự do độc lập thì trước hết dân Việt Nam phải có đoàn thể đã. Mà muốn có đoàn thể thì có chi hay hơn là truyền bá xã hội chủ nghĩa trong dân Việt Nam này.

Viết nhân ngày 20/11

Ở đất nước nào cũng vậy , nền giáo dục được coi là nguyên khí quốc gia. Chỉ cần nhìn dân trí người ta sẽ đánh giá được nền giáo dục của quốc gia đó .

Nhìn vào xã hội Việt Nam hôm nay, chúng ta thấy rỏ nền giáo dục đang lụn bại và không thể nào cứu vãn nổi.

Thập niên 90, ngày xưa đi dạy , chỉ là giáo viên mẫu giáo thôi , nhưng kỷ luật rất nghiêm khắc . Giáo viên không được để móng tay dài , không được sơn móng tay ( móng chân thì ok ). Áo quần khi đến lớp phải tươm tất không được ăn mặc hở hang …

Đó cũng là 1 trong những nhân cách của giáo viên cần phải có .

Ngày xưa đi dạy lương rất thấp , chỉ có 2500 đồng/tháng, thêm được 13kg gạo và một ít tem phiếu mắm muối, vải mùng , thịt ( mỡ là chính ). Nhưng giáo viên họ vẫn sống rất chuẩn mực . Nghề giáo đòi hỏi phải có cái tâm, có lòng yêu nghề.

Tối đến còn đi dạy thêm lớp học tình thương xóa mù chữ , dạy thêm bổ túc văn hoá cho cán cán bộ trình độ mới lớp 2, lớp 3. Lương lãnh ra đôi khi phải bù vào mua sách vở , dụng cụ học tập cho các em nghèo ở lớp xóa mù … Đó là cái tâm của nghề giáo.

Cuộc sống ngày càng khó khăn đã làm con người mất đi sự lương thiện vốn có của mình .

Cộng thêm sự bất tài vô dụng của người đứng đầu ngành giáo dục đã biến giáo viên thành những kẻ sa lầy suy thoái đạo đức.

Nạn gian dối trong giáo dục, nhân lực yếu kém, sự tha hóa về đạo đức, nhân cách của các quan chức, là tấm gương phản chiếu cho nền giáo dục của Việt Nam hiện nay.

Nguyễn Lai gửi đến Nghiệp đoàn giáo chức Việt Nam.

Đại học tinh hoa, nên và không nên

Nghe bảo Việt Nam sắp có đại học tinh hoa, xin kể câu chuyện như sau:

Ở khoa văn học của tôi, có ông thầy dạy văn học cổ điển, hay bắt chẹt sinh viên. Ông hỏi sinh viên định nghĩa Văn là gì. Không đứa nào trả lời được. Rồi ông bảo Văn là vẻ đẹp. Sinh viên đứa nào đứa nấy tin cho sái cổ, ai còn nghi ngờ gì. Sau này, tôi về nhà lục lại tài liệu của đại học Văn khoa Sài Gòn, thì mới thấy ông thầy khoa mình dạy sai. Vẻ đẹp đã có chữ “Mỹ” rồi, thế thì cổ nhân không dùng chữ “Văn” để chỉ vẻ đẹp nữa. Tôi không muốn chê thầy dốt, nhưng thực tình là ngày nay ngành văn cũng đã biến thành ngành tiêu thụ, giảng viên được đào tạo qua loa. Ngành văn học, giáo sư cao cấp mà còn như thế, thì những trường như sư phạm văn không biết còn thế nào.

Chữ Văn là 文 , phần trên hình mái nhà, phần dưới hình chư Nghệ, trong đó có sự giao nhau giữa nét sổ trời và nét mác đất. Trong bản thân chữ Văn đã hàm tàng một nền triết lý: Nhân giả kỳ thiên địa chi đức- Âm dương chi giao- Qủy thần chi hội. Để giải nghĩa được chữ ấy phải là triết gia. Đại học không đào tạo ngành văn thì không thể gọi là đại học tinh hoa. Mà trong các trường có đào tạo ngành văn thì cũng không trường nào có giáo sư được học kinh điển dân tộc, do đó trong vòng 10 năm tới, Việt Nam khó mà có dược đại học tinh hoa.

Trở lại chuyện danh hiệu tinh hoa, ưu tú. Nếu gọi người này là tinh hoa thì tức là đang coi người kia là cỏ rác. Xã hội đang chia rẽ, vũ trụ đang vỡ lở từng phần, phân loại người như vậy có khác nào chọn lọc một lần nữa.

Một cách chân tình, thì chúng tôi khuyên các bạn Vin Group đừng nên gọi đại học của mình là đại học tinh hoa. Các báo như VTC news, Zing…thì ca tụng, ăn tiền quảng cáo, mà không biết truyền thông hời hợt phá hoại nhân tâm. Trong xã hội, mỗi người một nghề, anh làm bác sỹ, chị làm kỹ sư, còn tôi là thợ mộc, chỉ là sự phân công lao động, đừng làm quá lên.

Theo học, càng theo càng nhiều, theo đạo, càng theo càng ít.

Còn nếu muốn tiếp tục phân chia, thì đây là lời giải.

Triết, Văn là ngành khởi nguyên. Các ngành khác: toán, lý, hóa, sinh, tin, luật khoa, y khoa chỉ là những khoa thuộc về tiêu thụ. Trường đại học của Vin Group chỉ đào tạo những ngành tiêu thụ, không đào tạo ngành khởi nguyên, tư cách đâu mà xưng là tinh hoa?

Ngoài Hà Nội, có những giáo sư đã biết tầm quan trọng của văn khoa. Ông Nguyễn Lê Anh, giáo sư toán học nói rằng toán chỉ là một biến thể của văn, giải toán thực ra là làm văn.

Hiện nay, chưa thấy có tài liệu nào phân tích, chiết tự được chữ “Đại học” là gì. Do đó, nếu một người xưng mình là hiệu trưởng trường đại học tinh hoa, thì người đó phải chiết tự cho được nghĩa của từ “đại học”. “University” dịch ra là “đại học” chỉ là một cách dịch vội vàng, chỉ dịch tiêu thụ.

Các trường ở Việt Nam hiện nay, dùng chữ “cao đẳng” thì đúng và hợp lý hơn là chữ “đại học”. Ai đã học sách “Đại học” rồi đều thấy nghĩa của chữ “Đại học” cao siêu hơn chữ “University” quá nhiều. Nói thật, tôi khinh những người biết nhiều thứ tiếng, vì họ đã dịch láo rất nhiều từ, dân không biết tiếng thì cứ tưởng là họ giỏi, ghi theo.

Tiếng Việt khác với tất cả mọi thứ tiếng khác trên thế giới. Đó là Vấn đề linh tự. Nếu không phải là thành viên của “linh tộc” thì không hiểu được linh tự ấy. Nhiều hiệu trưởng, hiệu phó không đọc được linh tự, hàng ngày nói năng nhưng không biết mình nói gì. Khi họ chia xã hội ra người tinh hoa và người không tinh hoa, thì lập tức những người thuộc linh tộc sẽ lên tiếng. Về vấn đề linh tự, mời xem Đào Mộng Nam làm rất hay và rất triết.

Định nghĩa sai về tinh hoa sẽ dẫn đến tình trạng như ngày hôm nay. Thà đừng có định nghĩa. Triết Việt- triết An Vi lấy con người làm trung điểm của học vấn, lấy sự sống làm tiêu chuẩn cho chân lý. Sau đây là định nghĩa Tinh hoa mà triết lý An Vi nêu ra:

Người học giỏi là người biết cách giành được sự sống.
Người làm giỏi là người hành động để giành được sự sống.

Sài Gòn, ngày 7 tháng 11 năm 2019.
Tôn Phi – một con người.
Liên lạc tác giả: tonphi40@gmail.com

Thành phố Hồ Chí Minh: Cô giáo đánh học sinh

Cô giáo chủ nhiệm liên tục đánh, véo tai học sinh.

“Bỏ tiền ra cho con đi học, con vào trường bị nhòi não đã đành còn bị cô giáo mất lương tâm đánh đập, hành động này ai chịu trách nhiệm?”- bà Nguyễn Kim Chi, xướng ngôn viên kênh Eva Tivi bình luận.

Ông Trần Nghĩa, học tại đại học Văn Làng nói: “Ở Việt Nam bây giờ ai theo dõi việc học con mình mới hiểu rõ vấn đề. Ở đây giáo viên này sai, nhưng nguyên nhân là do chạy theo thành tích mà hiệu trưởng đã chỉ đạo, tạo áp lực rất lớn cho giáo viên. Nếu không sẽ bị khiển trách, kỷ luật … và ngoài kia còn hàng ngàn bộ hồ sơ tốt nghiệp sư phạm đang xin việc . Trách là trách Nhạ không biết nhục ngồi lì hoài”

Nhắn với ông Nguyễn Gia Kiểng: Nữ Oa, Phục Hy là người Việt

 

 

Ông Nguyễn Gia Kiểng và logo của Tập hợp dân chủ đa nguyên. Ảnh tư liệu

Nữ Oa, Phục Hy là người Việt, văn minh nông nghiệp. Người Hoa từ phương Bắc tràn xuống, là dân du mục nên lnghèo ký ức, lấy luôn Nữ Oa- Phục Hy làm tổ của họ, còn cố ép cho Hoàng Đế dạy cho dân mọi món nông nghiệp. Hỏi, một người thì làm sao biết mọi món nông nghiệp mà dạy dân, và hơn nữa, người giỏi du mục như ông Hoàng Đế thì sẽ dạy dân du mục săn bắn chứ không đủ chuyên môn để dạy dân nông nghiệp.

Năm 2019, tại giảng đường khoa Văn học, trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh (đúng hơn là đại học Văn khoa Sài Gòn), phó giáo sư-tiến sĩ Nguyễn Công Lý khẳng định rằng: Nữ Oa, Phục Hy là người Việt.

Không thể nói Nữ Oa, Phục Hi là người Hoa như Nguyễn Gia Kiểng nói. Hoặc là, ông Kiểng phải trưng ra bằng chứng Phục Hi là người Hoa, điều ông không thể làm được. Hội đồng quốc dân nguyên lão của Việt Nam chưa hề có thông báo nào bảo rằng Phục Hy là người Hán-Mông. Phục Hy chính là một người Việt.

Trước đó, giáo sư triết khoa Lương Kim Định chứng minh rằng Nữ Oa- Phục Hy là người Việt. Gần đây, còn có những bằng chứng về ADN hiện đại củng cố thêm thuyết của Lương Kim Định. Ông Nguyễn Gia Kiểng nên bổ sung thông tin này cho bạn đọc, hoặc là thu hồi sách Tô quốc ăn năn, như công ty Toyota của Nhật thu hồi các sản phẩm xe hơi bị lỗi.

Trong cuốn Tổ quốc ăn năn, ông Nguyễn Gia Kiểng viết: “Nho giáo là một hệ thống giáo dục và đào tạo những người phục vụ cho các vua chúa, vua nhà Chu cũng như các vua chư hầu”. Xin thưa với ông Nguyễn Gia Kiểng rằng, hệ thống giáo dục và đào tạo những người phục vụ cho các vua chúa, vua nhà Chu cũng như các vua chư hầu là Pháp gia. Khổng Tử là một nhà cách mạng, vua độc tài rất ghét ông, đời nhà Tần chôn sống những Nho sĩ chân chính, là đệ tử của ông. Nguyễn Gia Kiểng kéo theo cả Tập hợp dân chủ đa nguyên hiểu sai về triết Nho, một thứ triết cao viễn nhất mà nhân loại có thể nghĩ ra được. (Không tính những thuyết từ bên trên, bên ngoài con người ụp vào).

Nguyễn Gia Kiểng viết: ” Chữ “Nho” trong tiếng Trung Quốc gồm một chữ “Nhân”, có nghĩa là người, bên cạnh một chữ “Nhu”, có nghĩa là cần thiết. Như vậy “nho” có nghĩa là người cần thiết để giúp các vua chúa trị nước. Cần hiểu rõ như vậy để đừng ngộ nhận coi Nho Giáo là một triết lý. Nho Giáo chỉ là sự giảng dạy những đức tính và kiến thức phải có để được chọn ra làm quan ; nói theo ngôn ngữ ngày nay, đó là một chương trình đào tạo công chức.” Đây là một sự gian lận học thuật, Nguyễn Gia Kiểng đánh lừa những người không học chữ tượng hình: Chữ Hán ( tạm sử dụng danh hiệu này) ghi Nho là 儒 , bao gồm bên trái là bộ Nhân đứng (亻) , bên phải chữ Nhu 需 . Nhu có nghĩa là chờ đợi. Trong chữ Nhu ( chờ đợi) lại có bộ Vũ (雨 ) nghĩa là Mưa. Vậy Nho có nghĩa là người đang đứng đợi mưa. Bản thân Khổng Tử cũng chờ một đạo, sáng nghe rồi tối chết cũng cam lòng, gọi là “triêu văn đạo”.

Tiếp theo, Phục Hi không phải là thầy bói. Phục Hi là triết gia. Triết là tổng chỉ huy của mọi ngành trong xã hội, là tổng công an chống lại những điều quá đáng. Việc xuất hiện các thầy bói khoác áo Nho gia sau này giống như việc các đạo sĩ bảo mình là đệ tử của Lão Tử. Lão Tử không dạy cho làm thuật, Lão Tử chỉ làm triết lý mà thôi và sau này triết lý bị đốc ra tôn giáo. Nguyễn Gia Kiểng nói Phục Hi là thầy bói là nói liều, nếu hiểu sâu về Dịch Kinh mới biết đó là triết lý chứ không phải là bói toán thường nghiệm.

Ông Kiểng viết: “Đối với Nho Giáo, Khổng Tử không sáng tác gì cả. Đóng góp của ông không đáng kể so với Mạnh Tử…” Người đời tưởng thầy Mạnh giỏi hơn thầy Khổng, hỏi thầy Mạnh thì thầy Mạnh trả lời rằng thầy Khổng giỏi hơn (Tự hữu sinh dân dĩ lai, vị hữu Khổng Tử- Tự ngày có người về sau chưa có ai giỏi hơn Khổng Tử).

Về thái độ với vua, Khổng kính trọng, nhưng lúc vua hoang đàng thì theo Khổng, giết một hôn quân cũng giống như giết một tên lê dân. Trong Kinh Thư thậm chí Khổng còn chép đoạn ông Thành Thang diệt vua Trụ với niềm phấn khích. Đang khi đó, ở bên Tây, giết vua bị coi như phạm thánh. Nguyễn Gia Kiểng bảo “Nho giáo vẫn là một hệ thống ý thức tôn trọng chế độ quân chủ cực quyền, bảo thủ và bất dung”. Điều này chưa có chứng minh. Người đời nghe nói: “Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung.” Khổng không nói vậy, đừng có đổ cho Khổng. Khổng nói: “Quân tử thời trung”.

Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam tôn trọng ông Nguyễn Gia Kiểng trong việc xây dựng được nhiều viện cô nhi (nhà cho trẻ mồ côi) ở Việt Nam. Nhưng chúng tôi không chấp nhận việc ông Kiểng chỉ trích triết Việt khi không đưa ra được những dẫn chứng khoa học. Nhận xét về triết Khổng- triết Nữ Oa-Phục Hy sai lầm là giết chết hồn Việt tộc. Như vậy chẳng khác gì đảng cộng sản Trung Quốc nói rằng: “Khổng Khâu nghiết phẫn chi học”, nghĩa là cái học của Khổng Tử là cái học ăn cứt. Vì sao vậy? Vì Khổng giáo dục cho con cháu yêu mến ông bà, mà như thế thì làm sao Mao Trạch Đông làm được cải cách ruộng đất giết địa chủ, bắt con cháu đấu tố ông bà cho đến chết cho được? Người mà các bạn muốn chửi là Pháp gia, các bạn chửi lộn sang ông cha của mình.

Các tổ chức đưa lại tin như Nhật Ký Yêu nước hay Trịnh Hữu Long-Luật khoa Tạp Chí thì chúng tôi không yêu cầu trả lời bởi đây chỉ là những tổ chức truyền thông bề mặt, thấy bậc cha chú như ông Kiểng nói thì liền tin ngay, chưa hề qua kiểm chứng, chưa hề đối chiếu tư liệu gốc. Nhưng chúng tôi sẽ gửi bài này đến nguồn phát ra bài luận của ông Nguyễn Gia Kiểng. Yêu cầu tác giả sách Tổ quốc ăn năn, tác giả Nguyễn Gia Kiểng và Tập hợp dân chủ đa nguyên hồi âm.

Đính kèm: Bản đồ của Liên bang Bách Việt.

70508040_385703392308072_9075070191968190464_n.jpg
Sài Gòn, ngày 04 tháng 10 năm 2019.
Nghiệp đoàn sinh viên Việt Nam.

Email liên lạc: nghiepdoansinhvien@gmail.com

Huyện EA H’Leo, Đăk Lăk không áp dụng thông tư 03/2018-TT-BNV xét tuyển dụng đặc cách cho giáo viên hợp đồng dài hạn từ 5 năm trở lên?

Vừa qua, một số giáo viên diện hợp đồng dài hạn trên 5 năm ở huyện Ea H’Leo, Daklak xác định họ thuộc đối tượng viên chức được xét tuyển theo Thông tư 03/2019 nhưng UBND huyện chỉ gửi thông báo thi tuyển chứ không thấy xét tuyển nên đã đến gặp tôi để tư vấn, tôi đã hướng dẫn họ làm đơn kiến nghị, tuy nhiên đến nay họ chưa được nhận văn bản trả lời của UBND huyện, không biết chủ tịch huyện có chỉ đạo gì không?

Đọc tiếp “Huyện EA H’Leo, Đăk Lăk không áp dụng thông tư 03/2018-TT-BNV xét tuyển dụng đặc cách cho giáo viên hợp đồng dài hạn từ 5 năm trở lên?”

Trăm năm trồng người

 

Đây là Hoàng Thị Nhật Lệ, một sinh viên giỏi, ngoan hiền nếu xét theo định nghĩa của mái trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Em giơ hai ngón tay ra, uống cong chạm vào nhau thành hình cơ quan sinh dục nữ. Tất nhiên không thể bảo là em dâm đãng hay phạm pháp được. Em có quyền làm như vậy, chẳng ai cấm được em.

Một trăm năm trồng người, chưa đầy 80 năm đã biết phá sản.